Τραμπ – Στενά του Ορμούζ: Πίεση σε ΝΑΤΟ και Κίνα για στρατιωτική παρουσία στο πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη

Η νέα γεωπολιτική κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ

Η διεθνής προσοχή στρέφεται ξανά στα Στενά του Ορμούζ, το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ασκεί έντονες πιέσεις προς τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ αλλά και προς την Κίνα, ζητώντας τη δημιουργία διεθνούς ναυτικής δύναμης που θα εγγυηθεί την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς στρατιωτικό. Είναι βαθιά οικονομικό και γεωπολιτικό. Από το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου, γεγονός που το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς κόμβους της παγκόσμιας οικονομίας.

Η παραμικρή αναταραχή στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στις τιμές της ενέργειας, στις αγορές και στη διεθνή ασφάλεια.

Η αμερικανική πίεση προς το ΝΑΤΟ

Η Ουάσιγκτον ζητά από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ να συμμετάσχουν ενεργά στην προστασία της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η ευθύνη για την ασφάλεια του εμπορίου δεν μπορεί να βαραίνει αποκλειστικά τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η δημιουργία ενός πολυεθνικού ναυτικού συνασπισμού, στον οποίο θα συμμετέχουν πολεμικά πλοία από ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες.

Η αμερικανική θέση είναι σαφής: Οι χώρες που επωφελούνται από τη ροή του πετρελαίου μέσω των Στενών πρέπει να συμβάλουν και στην προστασία του. Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές, φοβούμενες ότι μια τέτοια αποστολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν.

Η πίεση προς την Κίνα

Η Ουάσιγκτον στρέφει το βλέμμα και προς το Πεκίνο.

Η Κίνα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα των θαλάσσιων οδών της περιοχής.

Η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει αυτή την εξάρτηση σε μοχλό πίεσης. Το μήνυμα προς το Πεκίνο είναι σαφές: Αν η Κίνα θέλει ασφαλή ενεργειακή τροφοδοσία, οφείλει να συμμετάσχει και στην ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών. Η στάση της Κίνας μέχρι στιγμής παραμένει προσεκτική, καθώς το Πεκίνο παραδοσιακά αποφεύγει την άμεση στρατιωτική εμπλοκή σε τέτοιες κρίσεις.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμα

Η γεωγραφία εξηγεί την ένταση γύρω από την περιοχή.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό. Μέσω αυτού μεταφέρεται καθημερινά τεράστια ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου από χώρες όπως:

• Σαουδική Αραβία

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

• Κουβέιτ

• Ιράκ

• Κατάρ

Οποιαδήποτε διακοπή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση, επηρεάζοντας άμεσα την οικονομία της Ευρώπης, της Ασίας αλλά και της Ελλάδας. Για αυτόν τον λόγο η περιοχή θεωρείται από στρατηγικούς αναλυτές ως ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά “σημεία πνιγμού” (chokepoints) του πλανήτη.

Ο παράγοντας Ιράν

Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται το Ιράν.

Η Τεχεράνη ελέγχει το βόρειο τμήμα των Στενών και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι μπορεί να περιορίσει ή ακόμη και να κλείσει τη διέλευση σε περίπτωση στρατιωτικής πίεσης ή κυρώσεων.

Η απειλή αυτή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς γεωπολιτικής ισχύος του Ιράν. Παράλληλα, η παρουσία του ιρανικού ναυτικού και των Φρουρών της Επανάστασης δημιουργεί ένα περιβάλλον συνεχούς έντασης, όπου ακόμη και ένα μικρό επεισόδιο μπορεί να εξελιχθεί σε μεγάλη κρίση.

Οι παγκόσμιες συνέπειες μιας σύγκρουσης

Μια στρατιωτική κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει:

• Εκτόξευση των τιμών πετρελαίου

• Ενεργειακή αστάθεια στην Ευρώπη

• Νέες γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων

• Διαταραχή στις παγκόσμιες εμπορικές αλυσίδες

Η Μέση Ανατολή παραμένει ένας από τους πιο εύφλεκτους γεωπολιτικούς χώρους της υφηλίου και το πέρασμα του Ορμούζ αποτελεί την καρδιά αυτού του συστήματος ισορροπιών.

Η πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών προς το ΝΑΤΟ και την Κίνα δείχνει ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί απλώς μια τοπική ένταση. Είναι ένα παγκόσμιο γεωπολιτικό τεστ ισχύος. Σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό μοχλό οικονομικής και στρατηγικής δύναμης, το μικρό αυτό θαλάσσιο πέρασμα μπορεί να καθορίσει την ισορροπία ολόκληρου του πλανήτη.

Και όπως έχει δείξει πολλές φορές η ιστορία, όταν συγκρούονται τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων σε τέτοια σημεία, οι εξελίξεις σπάνια παραμένουν τοπικές.