Η «Αχίλλειος Ασπίδα» και η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στο Αιγαίο – Πώς η ύφεση Τουρκίας-Ελλάδας μετατρέπεται ξανά σε ένταση

Η επιστροφή της έντασης μετά τη «Διακήρυξη των Αθηνών»

Η διαδικασία ύφεσης που εγκαινιάστηκε το 2023 ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία – μετά από χρόνια σκληρής αντιπαράθεσης – φαίνεται πλέον να εξασθενεί. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η περίοδος «ηρεμίας» δίνει ολοένα και περισσότερο τη θέση της σε έναν νέο κύκλο δηλώσεων με αμοιβαία αιχμή.

Το τελευταίο επεισόδιο αυτής της δυναμικής προέκυψε από την ομιλία του Έλληνα υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια, στις 28 Νοεμβρίου, και την απάντηση που έδωσαν πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας λίγες ημέρες αργότερα.

Η Άγκυρα δεν έκρυψε τη δυσφορία της – και αυτό είναι ενδεικτικό της κατάστασης.

Δείτε επίσης στο Sahiel.gr την ανάλυση για την αναζωπύρωση των ελληνοτουρκικών εντάσεων

Το νέο αμυντικό δόγμα της Ελλάδας – «Αχίλλειος Ασπίδα»

Η θεμελιώδης αλλαγή στρατηγικής

Ο Νίκος Δένδιας παρουσίασε ένα δόγμα που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα αντιλαμβάνεται την άμυνα του Αιγαίου: Πλέον η αποτροπή δεν στηρίζεται μόνο στο ναυτικό, αλλά σε πυραυλικά συστήματα που θα αναπτυχθούν στα νησιά του Αρχιπελάγους.

Ο ίδιος τόνισε χαρακτηριστικά:

«Το Αιγαίο Πέλαγος θα προστατεύεται από πυραύλους που θα αναπτύσσονται σε εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, νησιά του αρχιπελάγους».

Πυραυλικά συστήματα μεγάλης εμβέλειας

Η Ελλάδα σχεδιάζει:

• Την ανάπτυξη πυραύλων 1.500 χλμ σε γαλλικές και ιταλικές φρεγάτες

• Την προμήθεια ισραηλινών συστημάτων Spyder, Barak MX και David’s Sling

• Την εγκατάσταση αντι-UCAV συστημάτων για την αντιμετώπιση τουρκικών drones όπως το Bayraktar TB2

Αυτό δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική αρχιτεκτονική στο πεδίο της αποτροπής, μετατρέποντας τα νησιά σε «συνεκτικό πλέγμα άμυνας».

Η τουρκική αντίδραση και η προσπάθεια υποβάθμισης

Οι πηγές του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας επέλεξαν να στοχοποιήσουν προσωπικά τον Νίκο Δένδια, επιχειρώντας να μην γενικεύσουν την κρίση. Ωστόσο η ενόχληση ήταν εμφανής.

Οι δηλώσεις τους ήταν χαρακτηριστικές:

• «Παρακολουθούμε στενά τις στρατιωτικές δραστηριότητες της Ελλάδας»

• «Οι ενέργειες που αυξάνουν την ένταση δεν βοηθούν»

• «Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν απειλούν κανέναν – αλλά δεν θα διστάσουν να εξαλείψουν απειλές»

Η Άγκυρα ανησυχεί ότι η Ελλάδα αλλάζει το στρατιωτικό ισοζύγιο στο Αιγαίο προς όφελός της.

Σε ποια νησιά σχεδιάζεται να μπουν οι πύραυλοι;

Αν και ο Δένδιας δεν κατονόμασε συγκεκριμένες τοποθεσίες, το σχέδιο προβλέπει ανάπτυξη αρχικά σε νησιά κοντά στα τουρκικά παράλια, όπως:

• Σάμος

• Χίος

• Λέσβος

• Κως

• Ρόδος

• Καστελλόριζο (Μεγίστη) και σταδιακά σε νησιά της ηπειρωτικής Ελλάδας με ευρύτερη ακτίνα επιχειρήσεων.

Το δόγμα στηρίζεται στην «πολυεστιακή άμυνα» – δηλαδή στη δημιουργία πολλαπλών σημείων πυραυλικής ισχύος που θα δυσκολεύουν οποιαδήποτε επιθετική κίνηση.

Σχετικό υπόβαθρο: https://www.janes.com/ για στρατιωτικά συστήματα

Το διεθνές δίκαιο στο επίκεντρο – ένα παλιό και ανοιχτό ζήτημα

Η Τουρκία έσπευσε να αναφέρει ότι τέτοια προγράμματα παραβιάζουν:

• Τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923)

• Τη Συνθήκη των Παρισίων (1947)

Που αναφέρουν καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης σε συγκεκριμένα νησιά.

Η ελληνική θέση

Η Αθήνα αντιτείνει ότι:

• Το καθεστώς απειλής έχει αλλάξει δραματικά μετά το 1960

• Οι τουρκικές προκλήσεις, η εισβολή στην Κύπρο, η κατοχή και η ύπαρξη 45.000 τουρκικών στρατευμάτων αποτελούν λόγο νόμιμης άμυνας

• Η στρατιωτικοποίηση είναι αμυντική και όχι επιθετική

Η πραγματικότητα στο πεδίο

Η Ελλάδα άρχισε να ενισχύει τα νησιά της μετά το 1974, γεγονός ιστορικά τεκμηριωμένο.

Μια νέα εποχή στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό

Η «Αχίλλειος Ασπίδα» δεν είναι απλώς ένα νέο δόγμα· είναι η παραδοχή ότι:

• Η αποτρεπτική ισχύς πρέπει να εκτείνεται σε όλο το Αιγαίο

• Η απειλή των UCAV και των νέων τουρκικών οπλικών συστημάτων απαιτεί προηγμένη άμυνα

• Τα νησιά μετατρέπονται σε κρίσιμους στρατηγικούς κόμβους

Η Ελλάδα επιδιώκει να δημιουργήσει έναν χώρο όπου το κόστος οποιασδήποτε τουρκικής επιθετικότητας θα είναι δυσβάσταχτο.

Η ύφεση του 2023 φαίνεται να υποχωρεί – και στη θέση της αναδύεται μια νέα φάση στρατηγικού ανταγωνισμού. Η Ελλάς, με ψυχραιμία αλλά και αποφασιστικότητα, δημιουργεί μια θωράκιση που απαντά στις πραγματικές προκλήσεις της εποχής.

Το Αιγαίο εισέρχεται σε μια νέα περίοδο – και η ισορροπία θα κριθεί από τη βούληση των δύο χωρών να κινηθούν με σύνεση ή με ηγεμονικές φιλοδοξίες.