Του Δημήτρη Νίκογλου
Η αναξιοκρατία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που ταλανίζουν τη σύγχρονη κοινωνία. Πρόκειται για το φαινόμενο κατά το οποίο άτομα καταλαμβάνουν θέσεις, αξιώματα ή προνόμια όχι βάσει των ικανοτήτων και των προσόντων τους, αλλά εξαιτίας προσωπικών γνωριμιών, ευνοιοκρατίας ή άλλων αθέμιτων μέσων. Η επικράτησή της υπονομεύει τόσο την ηθική τάξη όσο και την κοινωνική πρόοδο.
Ένας από τους βασικούς λόγους ύπαρξης της αναξιοκρατίας είναι η διαφθορά σε διοικητικά και πολιτικά επίπεδα. Όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα το προσωπικό συμφέρον και όχι την αντικειμενική αξιολόγηση, δημιουργείται ένα αίσθημα αδικίας και απογοήτευσης στους πολίτες. Επιπλέον, η κουλτούρα της, «μέσου» και της εξυπηρέτησης οδηγεί στην απαξίωση της προσπάθειας και της αξιοσύνης.
Είναι ένα παραπάνω πρόβλημα η αναξιοκρατία άραγε ή ένα μέσο χειραγώγησης και έμμεσου ελέγχου της κοινωνίας;
Οι επιπτώσεις της αναξιοκρατίας είναι πολυδιάστατες. Πρώτα απ’ όλα, προκαλεί κοινωνική ανισότητα, αφού ικανοί και εργατικοί άνθρωποι μένουν στο περιθώριο, ενώ ευνοούνται οι λιγότερο άξιοι. Παράλληλα, μειώνεται η αποδοτικότητα θεσμών, υπηρεσιών και οργανισμών, αφού δεν αξιοποιείται το ανθρώπινο δυναμικό με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Επιπλέον, καλλιεργείται η απαισιοδοξία στους νέους, που νιώθουν ότι ο κόπος και οι σπουδές τους δεν έχουν αντίκρισμα.
Ένας λόγος που η μετανάστευση των νέων έχει ανησυχητικά επιταχυνθεί, είναι όλα τα παραπάνω μαζί.
Η αντιμετώπιση της αναξιοκρατίας απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες. Η πολιτεία οφείλει να προωθεί διαφανείς διαδικασίες επιλογής προσωπικού και να ενισχύει την αξιολόγηση με αντικειμενικά κριτήρια. Ταυτόχρονα, η παιδεία πρέπει να καλλιεργεί αξίες όπως η δικαιοσύνη, η ισότητα και ο σεβασμός στην αριστεία.
Η πάταξη της όποιας αναξιοκρατίας σήμερα είναι πλέον επιτακτική ανάγκη.