Υεμένη: Η αστραπιαία προέλαση των Χούθι διαλύει τις ισορροπίες – Στρατηγικό πλήγμα για Ριάντ και Ουάσιγκτον

Η νέα πολεμική έκρηξη στην Υεμένη δεν αποτελεί πλέον μία ακόμη τοπική αναμέτρηση μέσα στον πολυετή εμφύλιο. Η αστραπιαία προέλαση των Χούθι κατά μήκος της δυτικής ακτής και η κατάληψη κρίσιμων σημείων γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μετατρέπουν τη χώρα σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.

Γράφει ο Αναστάσιος Βλαχάκης

Μέσα σε ένα εξαιρετικά μικρό χρονικό διάστημα, οι δυνάμεις της Ansarallah κατέλαβαν τη στρατηγική Μόκα και στη συνέχεια το νησί Περίμ — ή Μαγιούν — το οποίο βρίσκεται κυριολεκτικά στην είσοδο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Η εξέλιξη δεν είναι απλώς στρατιωτική – Είναι γεωστρατηγική.

Και αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο ότι ένας συνασπισμός που για χρόνια διέθετε σαουδαραβική χρηματοδότηση, δυτική τεχνολογική υποστήριξη και αμερικανική στρατιωτική συνεργασία βρέθηκε ανίκανος να αποτρέψει μια επίθεση σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.

Οι 36 ώρες που άλλαξαν το μέτωπο της Υεμένης

Η επίθεση των Χούθι προς τη Μόκα εξελίχθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, οι δυνάμεις τους έριξαν στη μάχη μεγάλο αριθμό μαχητών, υποστηριζόμενων από βαλλιστικά συστήματα και άλλα διαθέσιμα όπλα.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης ζήτησαν αεροπορική υποστήριξη. Η βοήθεια, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν έφθασε εγκαίρως. Η Μόκα έπεσε.

Λίγες ώρες αργότερα ακολούθησε ακόμη σοβαρότερη εξέλιξη οι Χούθι κατέλαβαν το Περίμ, το νησί που βρίσκεται στο στενότερο και στρατηγικότερο σημείο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η σημασία αυτής της εξέλιξης είχε ήδη αναλυθεί στο Sahiel.gr, όταν καταγράφαμε την κατάληψη της Μόκα και την προέλαση των Χούθι προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Τώρα όμως η εικόνα γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη.

Το Περίμ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ: Το πραγματικό στρατηγικό έπαθλο

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν είναι ένα ακόμη θαλάσσιο πέρασμα. Συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, μέσω αυτού, με τον Ινδικό Ωκεανό. Από τη βόρεια πλευρά, η ίδια θαλάσσια αρτηρία οδηγεί μέσω της Διώρυγας του Σουέζ στη Μεσόγειο.

Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε δύναμη αποκτά τη δυνατότητα να απειλεί αποτελεσματικά το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποκτά ταυτόχρονα μοχλό πίεσης απέναντι στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα.

Η βρετανική Βουλή, σε ενημερωτικό σημείωμα της 11ης Σεπτεμβρίου, επιβεβαιώνει ότι η κλιμάκωση του Σεπτεμβρίου προκάλεσε τις πρώτες ουσιαστικές αλλαγές στις γραμμές του μετώπου από το 2022, με τους Χούθι να αποκτούν στρατηγικά λιμάνια και νησιά γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι οι Χούθι δεν χρειάζονται απαραίτητα πλήρη ναυτικό έλεγχο των στενών, αρκεί η δυνατότητα απειλής. Πύραυλοι κατά πλοίων, drones, ταχύπλοα, παράκτια συστήματα και ακόμη απλούστερα μέσα μπορούν να αυξήσουν δραματικά το ρίσκο για τις εμπορικές εταιρείες.

Και στις διεθνείς μεταφορές, πολλές φορές η απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας είναι σχεδόν τόσο σημαντική όσο η ίδια η διακοπή.

Η μεγάλη αποτυχία του αντι-Χούθι στρατοπέδου

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της υπόθεσης. Πηγές που μίλησαν στο CNN περιέγραψαν την κατάσταση με εξαιρετικά σκληρούς χαρακτηρισμούς, αποδίδοντας την κατάρρευση σε αποτυχία πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας σε Ριάντ και Ουάσιγκτον.

Οι καταγγελίες αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα γεγονότα. Ωστόσο, όσα περιγράφονται για την κατάσταση των δυνάμεων στο έδαφος είναι ενδεικτικά της βαθύτερης αποσύνθεσης του στρατοπέδου που αντιμάχεται τους Χούθι.

Ο στρατός που υπήρχε περισσότερο στα χαρτιά

Σύμφωνα με δυτική πηγή που επικαλείται το CNN, μονάδες που θεωρητικά βρίσκονταν στην περιοχή εμφανίζονταν στα επίσημα μητρώα πολύ ισχυρότερες από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα.

Γίνεται μάλιστα λόγος για «ghost names» — ονόματα στρατιωτών που εμφανίζονταν στις καταστάσεις μισθοδοσίας χωρίς να αντιστοιχούν στην πραγματική διαθέσιμη δύναμη. Η πραγματική επάνδρωση ορισμένων σχηματισμών εκτιμήθηκε από την πηγή μόλις περίπου στο 20% της θεωρητικής τους δύναμης.

Εάν αυτή η εικόνα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, τότε η πτώση της Μόκα δεν εξηγείται αποκλειστικά από την ισχύ των Χούθι. Εξηγείται και από την εσωτερική διάβρωση των αντιπάλων τους.

Η ρήξη Σαουδικής Αραβίας – ΗΑΕ άφησε κενό

Υπάρχει όμως ακόμη μία παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν δημιουργήσει επί χρόνια δίκτυο επιρροής και στρατιωτικών συνεργασιών στη νότια Υεμένη. Η σχέση τους με το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC) αποτέλεσε βασικό στοιχείο της περιφερειακής ισορροπίας.

Όμως η σαουδαραβο-εμιρατινή συνεργασία στην Υεμένη διαβρώθηκε. Μετά τις συγκρούσεις που ακολούθησαν την επέκταση του STC στα τέλη του 2025, οι εμιρατινές δυνάμεις αποχώρησαν από την Υεμένη τον Ιανουάριο του 2026. Η βρετανική κοινοβουλευτική έρευνα επιβεβαιώνει ότι η εξέλιξη προκάλεσε σοβαρή ένταση μεταξύ Ριάντ και Άμπου Ντάμπι.

Το κρίσιμο πρόβλημα ήταν ότι το κενό δεν καλύφθηκε αποτελεσματικά. Έτσι, όταν οι Χούθι εξαπέλυσαν τη νέα επίθεσή τους, απέναντί τους δεν υπήρχε ένας συμπαγής συνασπισμός με ενιαία διοίκηση, αλλά ένα κατακερματισμένο σύστημα τοπικών δυνάμεων, διαφορετικών συμφερόντων και περιφερειακών ανταγωνισμών.

Πού ήταν η σαουδαραβική αεροπορία;

Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο ερώτημα για το Ριάντ.

Οι σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη, προηγμένα δυτικά οπλικά συστήματα και πολυετή εμπειρία επιχειρήσεων πάνω από την Υεμένη. Κι όμως, σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το CNN, όταν οι κυβερνητικές δυνάμεις ζητούσαν αεροπορική κάλυψη στη Μόκα, δεν πραγματοποιήθηκε η αναμενόμενη επέμβαση.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο παράδοξη επειδή, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, περισσότεροι από 100 Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι είχαν αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία παρέχοντας πληροφορίες και υποστήριξη στοχοποίησης.

Παρά την τεχνολογία, τις πληροφορίες και τα διαθέσιμα μέσα, το αποτέλεσμα στο πεδίο ήταν διαφορετικό από εκείνο που θα ανέμενε κανείς.

• Η Μόκα χάθηκε.
• Το Περίμ χάθηκε.

Και οι Χούθι βρέθηκαν σε πολύ ισχυρότερη θέση απέναντι σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.

Η Υεμένη γίνεται δεύτερο μέτωπο της ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης

Η μεγάλη εικόνα ξεπερνά πλέον την ίδια την Υεμένη…. Το Ιράν έχει αποκτήσει ισχυρή δυνατότητα πίεσης στα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι Χούθι αυξάνουν την επιρροή τους γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το Reuters ανέφερε ότι ιρανικά όπλα και συμβουλευτική υποστήριξη συνέβαλαν στην πρόσφατη προέλαση των Χούθι προς τη Μόκα, επικαλούμενο πηγές από την Υεμένη, το Ιράν και την ευρύτερη περιοχή. Η Τεχεράνη αρνείται ότι κατευθύνει άμεσα τις επιχειρήσεις των Χούθι.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική.

Οι Χούθι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως ένας μηχανισμός που εκτελεί αυτομάτως εντολές της Τεχεράνης. Έχουν δική τους πολιτική και στρατιωτική ατζέντα, βαθιές τοπικές ρίζες και περισσότερο από μία δεκαετία πολεμικής εμπειρίας.

Ωστόσο, η στρατηγική σύγκλιση με το Ιράν είναι προφανής και το αποτέλεσμα είναι μια γεωπολιτική «λαβίδα»: Ορμούζ στα ανατολικά – Μπαμπ ελ Μαντέμπ στα δυτικά.

Η ενεργειακή πίεση προς τη Σαουδική Αραβία

Για το Ριάντ η συγκυρία είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Η Σαουδική Αραβία είχε τη δυνατότητα να διοχετεύει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσω του αγωγού East-West, μειώνοντας την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ. Όμως ο συγκεκριμένος αγωγός τέθηκε προσωρινά εκτός λειτουργίας μετά από επίθεση drone, σύμφωνα με το Reuters.

Ταυτόχρονα, οι Χούθι έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν βαθύτερα τη σαουδαραβική ενεργειακή υποδομή. Στις 8 Σεπτεμβρίου εξαπέλυσαν κύμα πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων εναντίον περιοχών της νότιας Σαουδικής Αραβίας, προκαλώντας τραυματισμούς και πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις.

Το Sahiel.gr είχε ήδη καταγράψει τη μετατόπιση του πολέμου προς την ενεργειακή υποδομή με την επίθεση στο διυλιστήριο της Aramco στην Τζαζάν. Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι το ενεργειακό μέτωπο και το θαλάσσιο μέτωπο αρχίζουν πλέον να συνδέονται.

Από τη σχεδιαζόμενη σαουδαραβική επίθεση στη στρατηγική άμυνα

Υπάρχει εδώ μια αξιοσημείωτη ανατροπή. Μόλις στις αρχές Αυγούστου, το Sahiel.gr ανέλυε τις πληροφορίες ότι το Ριάντ προετοίμαζε μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση στην Υεμένη, με επίκεντρο τους Χούθι, την Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί δεν είναι οι Χούθι εκείνοι που βρίσκονται σε στρατηγική υποχώρηση. Είναι το Ριάντ που καλείται να προστατεύσει τα σύνορα, τις ενεργειακές εγκαταστάσεις και ταυτόχρονα το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα της Ερυθράς Θάλασσας. Αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του χάσματος που μπορεί να δημιουργηθεί μεταξύ στρατιωτικού σχεδιασμού και πραγματικής ισχύος στο πεδίο.

Το μεγαλύτερο μάθημα: Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τη συνοχή

Η περίπτωση της Υεμένης προσφέρει ένα μάθημα που ξεπερνά τη Μέση Ανατολή. Ένας συνασπισμός μπορεί να διαθέτει σύγχρονα αεροσκάφη, δορυφορικές πληροφορίες, drones, προηγμένα συστήματα επιτήρησης, δυτικούς στρατιωτικούς συμβούλους, και τεράστια οικονομικά μέσα.

Εάν όμως δεν διαθέτει πολιτική συνοχή, ενιαία διοίκηση, αξιόπιστες δυνάμεις στο έδαφος και σαφή στρατηγικό σκοπό, τότε η τεχνολογική υπεροχή δεν εγγυάται τη νίκη.

Οι Χούθι πολεμούν σχεδόν αδιάκοπα για περισσότερο από μία δεκαετία. Έχουν προσαρμοστεί σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς, αποκλεισμούς και τεχνολογικά ανώτερους αντιπάλους. Και τώρα φαίνεται ότι αξιοποίησαν ακριβώς το αδύναμο σημείο του αντιπάλου τους: τον κατακερματισμό.

Γιατί η εξέλιξη αφορά άμεσα και την Ελλάδα

Η Υεμένη βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ όμως βρίσκεται πάνω σε μία θαλάσσια αρτηρία ζωτικής σημασίας για την ελληνική ναυτιλία και το λιμάνι του Πειραιά. Η αλυσίδα είναι απλή: Ινδικός Ωκεανός → Μπαμπ ελ Μαντέμπ → Ερυθρά Θάλασσα → Σουέζ → Ανατολική Μεσόγειος → Ελλάδα και Ευρώπη.

Όταν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ γίνεται ανασφαλές, οι ναυτιλιακές εταιρείες αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο μεγαλύτερων ασφαλίστρων, καθυστερήσεων ή ακόμη και εκτροπής πλοίων γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με παγκόσμιας κλίμακας εμπορικό στόλο και γεωγραφική θέση στην έξοδο του Σουέζ προς την Ευρώπη, οι εξελίξεις αυτές δεν είναι μακρινές. Αγγίζουν άμεσα… τη ναυτιλία, το εμπόριο, την ενέργεια και τη γεωστρατηγική αξία της Ανατολικής Μεσογείου.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ γίνεται κομμάτι της μεγάλης σκακιέρας

Η αστραπιαία προέλαση των Χούθι δεν σημαίνει ότι έχουν αποκτήσει απόλυτο έλεγχο της Ερυθράς Θάλασσας ούτε ότι μπορούν χωρίς κόστος να κλείσουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Σημαίνει όμως κάτι εξίσου σημαντικό ότι απέκτησαν ισχυρότερο μοχλό αποτροπής και διαπραγμάτευσης.

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν αντίπαλο που δεν κατάφερε να εξουδετερώσει έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία πολέμου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέπουν ακόμη ένα στρατηγικό σημείο να μετατρέπεται σε πιθανή εστία πίεσης. Και το Ιράν, ανεξάρτητα από το ακριβές επίπεδο επιχειρησιακού ελέγχου που ασκεί στους Χούθι, αποκτά αντικειμενικά μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάθος.

Η πραγματική αποτυχία επομένως δεν είναι απλώς ότι χάθηκαν δύο σημεία στον χάρτη. Είναι ότι Μόκα και Περίμ δεν θα έπρεπε ποτέ να έχουν αφεθεί να μετατραπούν σε εύκολα στρατηγικά λάφυρα για μία δύναμη που εδώ και χρόνια δηλώνει ανοικτά ότι θεωρεί την Ερυθρά Θάλασσα πεδίο αντιπαράθεσης.

Και όταν ένα μέτωπο προειδοποιεί επί μήνες ότι πρόκειται να εκραγεί, η έκρηξη δεν μπορεί πλέον να αποδοθεί στον αιφνιδιασμό. Μπορεί να αποδοθεί μόνο στην αποτυχία να διαβαστεί — ή να αντιμετωπιστεί — εγκαίρως η πραγματικότητα.

Πηγές: The Cradle, CNN, Reuters, Associated Press, UK House of Commons Library, Sahiel.gr.