Το ΝΑΤΟ συμμετέχει στη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας τουλάχιστον από το 2008, γράφουν ο Paul Aarts, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, και ο Henk Overbeek, ομότιμος καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ.
Κατά πάσα πιθανότητα, αυτός ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί από τους Ρώσους ή τους Ουκρανούς, όπως ακριβώς και αν ορίσει κανείς μια τέτοια νίκη. Είναι μια δυσάρεστη αλήθεια για πολλούς, αλλά αργά ή γρήγορα οι διαπραγματεύσεις θα καθορίσουν πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Το πραγματικό ερώτημα για εμάς είναι ποιος πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να μεγιστοποιηθούν οι πιθανότητες μιας βιώσιμης λύσης.
Η σύντομη απάντηση σε αυτό το ερώτημα, φυσικά, είναι: τα αντιμαχόμενα μέρη. Αλλά ποιοι είναι αυτοί; Η ρωσική κυβέρνηση Πούτιν, αυτό είναι σαφές- η ουκρανική κυβέρνηση Ζελένσκι, επίσης σαφές. Αλλά επίσης: ΝΑΤΟ. Διότι χωρίς τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ στις διαπραγματεύσεις, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα βιώσιμης έκβασης.
Η Ρωσία επιθυμεί διακαώς μια εταιρική σχέση σε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας από το 1990.
Ο πόλεμος θεωρείται από πολλούς ως ένας πόλεμος δι’ αντιπροσώπων: ένας πόλεμος που, ενώ διεξάγεται από τα ουκρανικά στρατεύματα, στο ουκρανικό έδαφος και εις βάρος του ουκρανικού άμαχου πληθυσμού, είναι στην πραγματικότητα ένας πόλεμος μεταξύ της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ.
Οι χώρες του ΝΑΤΟ χρηματοδοτούν την ουκρανική κυβέρνηση, χρηματοδοτούν τον πόλεμο, προμηθεύουν ολοένα και περισσότερο τα όπλα, εκπαιδεύουν τα ουκρανικά στρατεύματα και παρέχουν τις πληροφορίες στόχευσης σε πραγματικό χρόνο που βοήθησαν τους Ουκρανούς να είναι τόσο επιτυχημένοι στη μάχη. Μόνο τους ετοιμοθάνατους αφήνουν στους Ουκρανούς.
Η Ρωσία επιθυμεί διακαώς μια εταιρική σχέση σε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας από το 1990, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και το διπολικό σύστημα του Ψυχρού Πολέμου. Κατά τη διάρκεια και μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, τόσο ο τελευταίος Σοβιετικός ηγέτης Γκορμπατσόφ όσο και ο πρώτος Ρώσος πρόεδρος Γιέλτσιν επανειλημμένα το ζήτησαν.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρισκόταν πάντα η ρωσική επιθυμία να μην επεκταθεί το ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Οι προφορικές υποσχέσεις των υπουργών Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών (James Baker) και της Γερμανίας (Hans-Dietrich Genscher) στις αρχές της δεκαετίας του 1990 δεν τηρήθηκαν τελικά: ανατράπηκαν από τους ηγέτες του Πενταγώνου Dick Cheney και Paul Wolfowitz (βλ. τη θαυμάσια μελέτη του Αμερικανού ιστορικού M.E. Sarotte για το θέμα αυτό), ενώ η εμμονή με τη γερμανική επανένωση και από τις δύο πλευρές στάθηκε επίσης εμπόδιο στην επίτευξη μιας επίσημης συμφωνίας.
Άμεση απειλή
Ίσως η πιο σημαντική στιγμή κατά την οποία ο Πούτιν επανέλαβε την έκκλησή του για μια πανευρωπαϊκή διευθέτηση του προβλήματος της ασφάλειας και για την παύση της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, την οποία η Μόσχα θεωρούσε άμεση απειλή, ήταν η ετήσια διάσκεψη για την ασφάλεια στο Μόναχο τον Φεβρουάριο του 2007.
Το ΝΑΤΟ και ιδίως οι ΗΠΑ αρνούνται σταθερά να ασχοληθούν σοβαρά με αυτό το ζήτημα. Το 2008, ακολούθησε η υπόσχεση του ΝΑΤΟ ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, η οποία επαναλαμβάνεται έκτοτε σε όλες τις ετήσιες συνόδους κορυφής του ΝΑΤΟ.
Οι συμφωνίες του Μινσκ του 2014 και του 2015 δεν ήταν τίποτα περισσότερο από έναν δυτικό αντιπερισπασμό που γνωρίζουμε από τότε που η Άνγκελα Μέρκελ άνοιξε ένα βιβλίο γι’ αυτές.
Και δεν ήταν μόνο λόγια. Οι τρέχουσες παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία αποτελούν τη συνέχεια μιας μακροχρόνιας στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας, η οποία επικεντρώθηκε όλο και περισσότερο στη “διαλειτουργικότητα”, την ικανότητα των μονάδων του ουκρανικού στρατού να επιχειρούν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Από το 2008 και ξανά από το 2014 (έτος εκδίωξης του προέδρου Γιανουκόβιτς και προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία, καθώς και της κατάρριψης της MH17), η συνεργασία αυτή εντάθηκε σταθερά, με την Ουκρανία να συμμετέχει σε πολλές αποστολές του ΝΑΤΟ στο πλαίσιο αυτό.
Οι συμφωνίες του Μινσκ του 2014 και του 2015 δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια δυτική τακτική αντιπερισπασμού, με σκοπό να δοθεί σε αυτή τη διαδικασία περισσότερος χρόνος, το γνωρίζουμε από τότε που η Άνγκελα Μέρκελ άνοιξε ένα βιβλίο σχετικά με αυτό. Το 2019, η Ουκρανία συμπεριέλαβε την προσχώρηση στο ΝΑΤΟ στο σύνταγμά της.
Η συμμετοχή της Ουκρανίας στο πρόγραμμα ενισχυμένης εταιρικής σχέσης ευκαιριών του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο του 2020 (ειδικά για χώρες που συμβάλλουν επί χρόνια στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ) και η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες το 2021, η οποία επιβεβαίωσε την πρόθεση της Ουκρανίας να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, αποτέλεσαν το αποκορύφωμα αυτής της διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, το 2020 και το 2021 πραγματοποιήθηκε μεγάλης κλίμακας εκπαίδευση των ουκρανικών ειδικών δυνάμεων, κυρίως από τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς.
Σημαντική αντεπίθεση
Συνολικά, μέχρι το τέλος του 2021, δεν ήταν εξωπραγματική η σκέψη στη Μόσχα ότι η Ουκρανία είχε γίνει ντε φάκτο μέλος του ΝΑΤΟ (κάτι που έκτοτε επικυρώθηκε με πολλά λόγια από τον Ουκρανό υπουργό Άμυνας Ρεζνίκοφ) και ενδεχομένως επρόκειτο να εξαπολύσει μια μεγάλη αντεπίθεση στο Ντονμπάς. Η συγκέντρωση των ρωσικών δυνάμεων που τελικά εισέβαλαν στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022 άρχισε τον Νοέμβριο του 2021.
Περιττό να πούμε ότι η εισβολή αυτή παραβίασε το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και αποτέλεσε σοβαρό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Παρ’ όλα αυτά, η προετοιμασία αυτή θέτει τη ρωσική εισβολή και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ υπό διαφορετικό πρίσμα απ’ ό,τι συνήθως ακούμε.
Το ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς ένας ξένος που έρχεται να βοηθήσει μια χώρα που δέχεται επίθεση, αλλά είναι μέρος της σύγκρουσης τουλάχιστον από το 2008.
Το ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς ένας ξένος που έρχεται να βοηθήσει μια χώρα που δέχεται επίθεση- είναι μέρος της σύγκρουσης τουλάχιστον από το 2008. Αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για τις ενέργειες της Ρωσίας (πόσο μάλλον για τον αποκρουστικό τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο πόλεμος εναντίον αμάχων), αλλά αποτελεί μέρος της εξήγησης.
Μια πραγματική λύση στο πρόβλημα, το οποίο υφίσταται από το 1990 και το οποίο η Δύση έχει σχεδόν εντελώς αρνηθεί να αντιμετωπίσει, μπορεί να προκύψει μόνο μέσω διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ουκρανίας, της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ.
Η Ρωσία είναι η μεγαλύτερη χώρα στην Ευρώπη (από άποψη έκτασης και πληθυσμού) και μέχρι να καταλήξουμε σε συμφωνία με τους Ρώσους για μια κοινή αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη, το ουκρανικό (όπως και το γεωργιανό) ζήτημα δεν θα μπορέσει να επιλυθεί οριστικά. Σε αυτό, ο Μακρόν και ο Σάντσεθ έχουν απόλυτο δίκιο και είναι προς το συμφέρον όλης της Ευρώπης να τεθεί (εκ νέου) στο τραπέζι αυτή η προοπτική.
Με πληροφορίες από dewereldmorgen.be
Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
