Μπορεί ο Πούτιν να σταματήσει νόμιμα τη σύγκρουση χωρίς πρώτα να ελέγξει όλα τα αμφισβητούμενα εδάφη;

Το Συνταγματικό Δικαστήριο πιθανότατα θα έπρεπε να αποφανθεί για αυτό το υποθετικό σενάριο λόγω της συνταγματικής τροποποίησης του 2020 που απαγορεύει την παραχώρηση ρωσικού εδάφους εκτός από ορισμένες περιπτώσεις.

Γράφει ο Andrew Korybko
Είμαι Αμερικανός πολιτικός αναλυτής με έδρα τη Μόσχα και ειδικεύομαι στην παγκόσμια συστημική μετάβαση προς την πολυπολικότητα

Το ρεπορτάζ του RT σχετικά με τον ισχυρισμό του Steve Witkoff ότι η Ρωσία έχει κάνει «κάποιες παραχωρήσεις» σε εδαφικά ζητήματα, οι οποίες σηματοδοτούν μια «σημαντική» στροφή προς τη «μετριοπάθεια», πυροδότησε συζητήσεις σχετικά με το εάν ο Πούτιν μπορεί νόμιμα να σταματήσει την ειδική επιχείρηση χωρίς πρώτα να ελέγξει όλα τα αμφισβητούμενα εδάφη που η Μόσχα ισχυρίζεται ότι είναι δικά της. Ο ίδιος απαίτησε τον Ιούνιο του 2024 οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις «πρέπει να αποσυρθούν από ολόκληρη την επικράτεια αυτών των περιοχών εντός των διοικητικών τους συνόρων κατά τη στιγμή που αποτελούν μέρος της Ουκρανίας».

Επιπλέον, οι συμφωνίες βάσει των οποίων το Ντόνετσκ, το Λουγκάνσκ, το Ζαπορόζιε και το Χερσώνα εντάχθηκαν στη Ρωσία περιγράφουν όλες τα διοικητικά τους όρια ως αυτά που υπήρχαν «την ημέρα του σχηματισμού τους», υποδηλώνοντας έτσι ότι το σύνολο των περιοχών τους θεωρείται πράγματι νομικά από τη Ρωσία ως δικές της. Ο Πούτιν δήλωσε επίσης κατά την υπογραφή αυτών των συνθηκών στα τέλη Σεπτεμβρίου 2022 ότι «οι άνθρωποι που ζουν [εκεί] έχουν γίνει πολίτες μας, για πάντα» και ότι «η Ρωσία δεν θα προδώσει [την επιλογή τους να ενταχθούν σε αυτήν]».

Παρ’ όλα αυτά, ο Πούτιν θα μπορούσε ακόμη υποθετικά να «μετριοπαθήσει» αυτό το αίτημα. Το άρθρο 67.2.1 του Ρωσικού Συντάγματος, το οποίο τέθηκε σε ισχύ μετά το συνταγματικό δημοψήφισμα του 2020, ορίζει ότι «Δεν επιτρέπονται ενέργειες (εκτός από την οριοθέτηση, την οριοθέτηση και την επαναοριοθέτηση των κρατικών συνόρων της Ρωσικής Ομοσπονδίας με τα γειτονικά κράτη) που αποσκοπούν στην αποξένωση μέρους του εδάφους της Ρωσικής Ομοσπονδίας, καθώς και οι εκκλήσεις για τέτοιες ενέργειες». Η «μετριοπάθεια» θα μπορούσε επομένως υποθετικά να αποτελέσει «εξαίρεση».

Για να είμαστε απολύτως σαφείς, σε αυτή την ανάλυση δεν γίνεται καμία έκκληση προς τη Ρωσία να «παραχωρήσει» οποιοδήποτε έδαφος που θεωρεί δικό της, ούτε έχουν δώσει Ρώσοι αξιωματούχοι οποιαδήποτε πίστη στον ισχυρισμό του Witkoff. Ωστόσο, εάν ο Πούτιν καταλήξει στο συμπέρασμα για οποιονδήποτε λόγο ότι τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας εξυπηρετούνται πλέον καλύτερα με την «μετριοποίηση» των εδαφικών της διεκδικήσεων μετά από όλα όσα συνέβησαν από τα δημοψηφίσματα του Σεπτεμβρίου 2022, τότε οποιαδήποτε προτεινόμενη «επαναοριοθέτηση των κρατικών συνόρων» πιθανότατα θα απαιτούσε την έγκριση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Είναι δικηγόρος στην εκπαίδευση, επομένως θα είχε νόημα να τους ζητήσει προληπτικά να αποφανθούν για τη νομιμότητα αυτής της υποθετικής λύσης στην ουκρανική σύγκρουση. Ακόμα κι αν αντίθετα προτείνει υποθετικά τη διατήρηση των εδαφικών διεκδικήσεων της χώρας του, αλλά το πάγωμα της στρατιωτικής φάσης της σύγκρουσης και την προώθηση αυτών των διεκδικήσεων μόνο μέσω πολιτικών μέσων, πιθανότατα θα ζητήσει και την κρίση τους. Είναι η τελική αρχή σε συνταγματικά ζητήματα και αυτά τα σενάρια απαιτούν την εμπειρογνωμοσύνη τους λόγω της σύνδεσής τους με το Άρθρο 67.2.1.

Εάν υποθετικά αποφανθούν υπέρ του, θα προκύψει τότε το ερώτημα για την τύχη όσων ζουν στα ελεγχόμενα από την Ουκρανία τμήματα αυτών των περιοχών, για τους οποίους ο Πούτιν είπε ότι «έγιναν πολίτες μας, για πάντα». Θα μπορούσαν να αποφανθούν ότι όσοι δεν συμμετείχαν στα δημοψηφίσματα, όπως οι κάτοικοι της πόλης Ζαπορόζιε, δεν είναι Ρώσοι πολίτες. Όσοι συμμετείχαν αλλά στη συνέχεια τέθηκαν υπό ουκρανικό έλεγχο, όπως οι κάτοικοι της πόλης Χερσώνα, θα μπορούσαν να θεωρηθούν πολίτες που θα μπορούσαν να μετακινηθούν στη Ρωσία εάν η Ουκρανία τους επιτρέψει στο πλαίσιο μιας συμφωνίας.

Για να υπενθυμίσουμε στον αναγνώστη, κανένας Ρώσος αξιωματούχος κατά τη στιγμή της δημοσίευσης αυτής της ανάλυσης δεν έχει δώσει καμία απολύτως βάση στον ισχυρισμό του Witkoff ότι η Ρωσία έκανε «κάποιες παραχωρήσεις» σε εδαφικά ζητήματα, επομένως παραμένει αποκλειστικά ένα υποθετικό σενάριο προς το παρόν. Ακόμα κι έτσι, ο Πούτιν θα μπορούσε υποθετικά να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μια τέτοια «μετριοπάθεια» είναι ο καλύτερος τρόπος για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων της Ρωσίας στο τρέχον πλαίσιο (όπως μέρος ενός μεγάλου συμβιβασμού), οπότε το Συνταγματικό Δικαστήριο πιθανότατα θα πρέπει να αποφανθεί για τη νομιμότητά του.

Με πληροφορίες από korybko.substack.com