Οι ιδιαιτερότητες των στρατηγικών σχέσεων στο τετράπλευρο Ρωσία-Ινδία-Κίνα-ΗΠΑ

Η ινδοαμερικανική στρατηγική εταιρική σχέση είναι μια μακροπρόθεσμη τάση που κανείς, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, δεν θα μπορέσει να αντιστρέψει. Η Ρωσία πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι ινδικές πολιτικές ελίτ διευρύνουν τις επαφές τους με τους Αμερικανούς όχι λόγω της “πίεσης της Ουάσιγκτον”, αλλά επειδή, κατά τη γνώμη τους, η συνεργασία με τις ΗΠΑ είναι προς το εθνικό συμφέρον του Νέου Δελχί. Ταυτόχρονα, η Μόσχα έχει το δικαίωμα να περιμένει από το Νέο Δελχί μια παρόμοια στάση απέναντι στις ρωσοκινεζικές “σχέσεις συνολικής εταιρικής σχέσης και στρατηγικής αλληλεπίδρασης μιας νέας εποχής”, γράφει ο εμπειρογνώμονας Gleb Makarevich, αναπληρωτής επικεφαλής του Κέντρου Μελετών για την περιοχή του Ινδικού Ωκεανού, IMEMO RAS.

Στις ρωσο-ινδικές σχέσεις, παράλληλα με τα ιστορικά επιτεύγματα και τις επιτυχίες των τελευταίων ετών, υπήρξαν πολλά αντικειμενικά προβλήματα. Αφορούν κυρίως τις διμερείς οικονομικές σχέσεις: χαμηλοί ρυθμοί εμπορικής και επενδυτικής δραστηριότητας, εστίαση σε διάφορους βασικούς τομείς (στρατιωτική-τεχνική συνεργασία, πυρηνική ενέργεια, τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου) και χαμηλή ευαισθητοποίηση των φορέων του ιδιωτικού τομέα όσον αφορά τις αγορές του άλλου.

Τα προβλήματα αυτά είναι αντιμετωπίσιμα. Η ανάγκη της Ρωσίας για αξιόπιστους ξένους οικονομικούς εταίρους και η διαφοροποίηση των οικονομικών της δεσμών επιτρέπει στις δύο χώρες να επιτύχουν διαρθρωτικό μετασχηματισμό των ρωσο-ινδικών σχέσεων. Η ανάπτυξη παρόμοιων στρατηγικών για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων αναπτυξιακών ανισορροπιών, ένα κοινό όραμα για την τεχνολογική ανάπτυξη (συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς τεχνολογίας και της δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων), και κοινές επενδύσεις σε Ε&Α – όλα αυτά τα βήματα θα βοηθήσουν τις δύο χώρες όχι μόνο να θυμούνται το ένδοξο παρελθόν, αλλά και να κοιτάξουν μαζί στο μέλλον.

Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, στις οικονομικές προκλήσεις της ιδιαίτερα προνομιακής στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ρωσίας και της Ινδίας προστέθηκαν και πολιτικές προκλήσεις: Η Μόσχα ανησυχεί για την ταχεία ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Νέου Δελχί.

Η ολοκληρωμένη παγκόσμια στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ της Ινδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί λογικό αποτέλεσμα της εξέλιξης της ινδικής πολιτικής από τη δεκαετία του 1990. Εκείνη την εποχή, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Narasimha Rao ξεκίνησε μια σταδιακή διαδικασία οικονομικής φιλελευθεροποίησης. Η Ινδία επρόκειτο να γίνει ελκυστικός στόχος για ξένες επενδύσεις, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν αρκετά χρηματοοικονομικά κεφάλαια στο εσωτερικό της ίδιας της χώρας.

Το “άνοιγμα” της ινδικής οικονομίας στους ξένους επενδυτές συνεχίστηκε υπό τον πρωθυπουργό Narendra Modi: η πρωτοβουλία “Make in India” προσκάλεσε τους ξένους κατασκευαστές να εγκαταστήσουν τις παραγωγικές τους εγκαταστάσεις στη χώρα της Νότιας Ασίας. Ένα είδος συνέχειας της πρωτοβουλίας ήταν το πρόγραμμα “Αυτοδύναμη Ινδία” (“Aatmnitbhar Bharat”). Από τη μία πλευρά, στοχεύει στην επίτευξη τεχνολογικής κυριαρχίας και από την άλλη, αναγκάζει τους ξένους κατασκευαστές να εντοπίσουν την παραγωγή τους στην Ινδία.

Παρά την αύξηση του ακαθάριστου ποσοστού αποταμίευσης, η Ινδία εξακολουθεί να χρειάζεται ξένες επενδύσεις για την επιτάχυνση της βιομηχανικής ανάπτυξης και την παροχή θέσεων εργασίας για τον αυξανόμενο πληθυσμό – τα προβλήματα αυτά θεωρούνται υπαρξιακά στο Νέο Δελχί. Στο πλαίσιο αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστεί αδιαμφισβήτητος εταίρος για την Ινδία – καμία άλλη χώρα δεν διαθέτει το ποσό των ελεύθερων κεφαλαίων που μπορεί να ικανοποιήσει τις ινδικές “ορέξεις”.

Το οικονομικό ενδιαφέρον των χωρών η μία για την άλλη υπερκαλύφθηκε από τον πολιτικό παράγοντα. Η ήττα της Ινδίας στον ινδοκινεζικό πόλεμο του 1962 ήταν ένα πλήγμα για το Νέο Δελχί, από το οποίο η σύγχρονη ινδική πολιτική ελίτ δεν μπορεί να συνέλθει. Η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη της ΛΔΚ, η οποία επιτείνεται από την επιταχυνόμενη στρατιωτική ανάπτυξη, έχει εντείνει τα αισθήματα κινδυνολογίας στην Ινδία.

Το Νέο Δελχί ανησυχεί ιδιαίτερα για την ανάπτυξη του Ναυτικού της PLA. Από την οπτική γωνία της Ινδίας, οι Κινέζοι θέλουν να εξασφαλίσουν κυριαρχία στον Ινδο-Ειρηνικό. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με τους Αμερικανούς στο πλαίσιο του “ελεύθερου και ανοικτού Ινδο-Ειρηνικού” θεωρείται από τους Ινδούς ως ένας από τους λίγους τρόπους εξουδετέρωσης των απειλών για την ασφάλειά τους.

Η ινδοαμερικανική στρατηγική εταιρική σχέση είναι μια μακροπρόθεσμη τάση που κανείς, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, δεν θα μπορέσει να αντιστρέψει.

Η Μόσχα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι ινδικές πολιτικές ελίτ διευρύνουν τις επαφές τους με τους Αμερικανούς όχι λόγω της “πίεσης της Ουάσιγκτον”, αλλά επειδή, κατά τη γνώμη τους, η συνεργασία με τις ΗΠΑ είναι προς το εθνικό συμφέρον του Νέου Δελχί. Οι προσπάθειες να τους πείσουν ότι παρεξηγούν τα εθνικά τους συμφέροντα όχι μόνο δεν θα φέρουν αποτελέσματα, αλλά θα βλάψουν και τις ρωσο-ινδικές σχέσεις.

Εάν μια τέτοια αντίληψη γίνει μέρος του κυρίαρχου ρεύματος του ρωσικού πολιτικού λόγου, η Μόσχα έχει το δικαίωμα να αναμένει από το Νέο Δελχί μια παρόμοια στάση απέναντι στις ρωσοκινεζικές “σχέσεις συνολικής εταιρικής σχέσης και στρατηγικής αλληλεπίδρασης μιας νέας εποχής”.

Η Ρωσία και η Κίνα είναι γείτονες με μακρά ιστορία διμερών σχέσεων. Οι πολιτικές ελίτ της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Κίνας έχουν παρόμοιες απόψεις για τα περισσότερα παγκόσμια και περιφερειακά προβλήματα και η οικονομική συνεργασία μεταξύ των χωρών αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς. Ταυτόχρονα, η “εταιρική σχέση χωρίς τη δημιουργία συμμαχίας” δεν στρέφεται κατά τρίτων χωρών- υπολογίζεται αποκλειστικά για την ικανοποίηση των εθνικών συμφερόντων της Ρωσίας και της Κίνας.

Ο στρατηγικός χαρακτήρας των σχέσεων, αφενός, είναι διαισθητικός και δεν χρειάζεται περαιτέρω εξηγήσεις. Από την άλλη πλευρά, κάθε στρατηγική εταιρική σχέση είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας αλληλεπίδρασης- διαμορφώνεται υπό την επίδραση μοναδικών παραγόντων και δεν μπορεί να αναχθεί σε έναν κοινό παρονομαστή. Αυτό αξίζει να το θυμάται κανείς αν επιχειρήσει να αντιτάξει τις στρατηγικές σχέσεις προκειμένου να επηρεάσει την αντίληψη των αντισυμβαλλομένων.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε το ανεπιθύμητο της υποβάθμισης της σημασίας των εταίρων στις σχέσεις τους με τρίτες χώρες. Η αντίληψη οποιασδήποτε τρίτης δύναμης ως “κατώτερου εταίρου” δεν συμβάλλει στην ανάπτυξη εποικοδομητικών δεσμών. Τόσο η Ρωσία όσο και η Ινδία ασκούν ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική με βάση τα εθνικά τους συμφέροντα. Εάν αυτή η δήλωση έχει σημασία για τις διμερείς σχέσεις, τότε μια άλλη ερμηνεία εκτός των ρωσο-ινδικών σχέσεων δεν μπορεί να έχει δικαίωμα ύπαρξης. Η τήρηση αυτής της απλής λογικής θα σώσει τις ελίτ των δύο χωρών από τους φόβους φανταστικών απειλών και θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν μια ιδιαίτερα προνομιακή στρατηγική εταιρική σχέση.

Με πληροφορίες από valdaiclub.com/a/

Ακολουθήστε το Sahiel.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.