Οικονομικό πρόγραμμα Τσίπρα: Τα 7,39 δισ., ο μισθός των 1.000 ευρώ και τα μεγάλα ερωτήματα πίσω από το σχέδιο

Ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε τη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 τον οικονομικό πυρήνα της πολιτικής πρότασης της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), επιχειρώντας να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση από την αντιπαράθεση προσώπων σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα διακυβέρνησης για την περίοδο 2027–2030.

Το λεγόμενο «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης» παρουσιάστηκε με το τρίπτυχο «Παράγουμε περισσότερο – Μοιραζόμαστε δικαιότερα – Ζούμε καλύτερα» και περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ, ΦΠΑ 6% σε βασικά αγαθά, αλλαγές στη φορολογία, μέτρα για το ηλεκτρικό ρεύμα, ρυθμίσεις χρεών, στεγαστική πολιτική, δημόσιες επενδύσεις και τη δημιουργία ενός νέου Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης.

Πρόκειται αναμφίβολα για ένα φιλόδοξο σχέδιο.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι αν οι εξαγγελίες ακούγονται ελκυστικές.

Είναι εάν μπορούν να χρηματοδοτηθούν, να εφαρμοστούν χωρίς νέες δημοσιονομικές πιέσεις και –κυρίως– εάν μπορούν πράγματι να αλλάξουν το παραγωγικό μοντέλο μιας χώρας που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό κόστος ζωής, δημογραφική συρρίκνωση, στεγαστική πίεση και σοβαρό παραγωγικό έλλειμμα.

Το σχέδιο των 7,39 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με την παρουσίαση της ΕΛ.Α.Σ., το συνολικό μικτό κόστος των μέτρων για την τετραετία 2027–2030 υπολογίζεται σε 7,39 δισ. ευρώ.

Η κοστολόγηση που παρουσίασε η πλευρά Τσίπρα έχει ως εξής:

• Μικτό κόστος μέτρων: 7,39 δισ. ευρώ
• Μόνιμα νέα έσοδα: 1,92 δισ. ευρώ
• Καθαρή δαπάνη: 5,47 δισ. ευρώ
• Εκτιμώμενος διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος: 5,60 δισ. ευρώ

Με βάση αυτούς τους υπολογισμούς, η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα όχι μόνο χρηματοδοτείται αλλά αφήνει και ένα μικρό περιθώριο ασφαλείας.

Εδώ όμως βρίσκεται και το πρώτο σημείο που απαιτεί προσοχή.

Οι αριθμοί αποτελούν κοστολόγηση που παρουσιάζει η ίδια η πολιτική πλευρά που προτείνει το πρόγραμμα. Αυτό δεν είναι το ίδιο με μια ανεξάρτητη δημοσιονομική πιστοποίηση όλων των παραδοχών του σχεδίου.

Άλλο, επομένως, η πολιτική εξαγγελία ενός «πλήρως κοστολογημένου» προγράμματος και άλλο η επιβεβαίωση ότι οι προβλεπόμενες δαπάνες και τα προσδοκώμενα έσοδα θα εξελιχθούν ακριβώς όπως υπολογίζονται.

Κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ μέσα στο 2027

Μία από τις ισχυρότερες εξαγγελίες αφορά την αγορά εργασίας.

Ο Τσίπρας δεσμεύθηκε για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ μέσα στο 2027, ενώ έθεσε ως στόχο ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης να φθάσει τα 1.800 ευρώ μέχρι το τέλος της τετραετίας.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το πραγματικό πρόβλημα του Έλληνα εργαζομένου δεν εξαντλείται στον ονομαστικό μισθό.

Το πραγματικό μέτρο είναι η αγοραστική δύναμη.

Ένας μισθός μπορεί να αυξάνεται αριθμητικά και ταυτόχρονα το νοικοκυριό να δυσκολεύεται περισσότερο, εάν ενοίκια, τρόφιμα, ενέργεια, καύσιμα και υπηρεσίες αυξάνονται ταχύτερα.

Επομένως, η επιτυχία μιας πολιτικής μισθών δεν θα κριθεί μόνο από το εάν ο κατώτατος φτάσει στα 1.000 ευρώ, αλλά από το αν η ελληνική οικονομία μπορεί να στηρίξει μόνιμα υψηλότερους πραγματικούς μισθούς μέσω παραγωγικότητας, επενδύσεων και ισχυρότερης εγχώριας παραγωγής.

ΦΠΑ 6% στα βασικά αγαθά

Δεύτερη σημαντική παρέμβαση είναι η πρόταση για μείωση του ΦΠΑ στο 6% σε βασικά είδη διατροφής και καθημερινής ανάγκης.

Πολιτικά, το μέτρο στοχεύει ευθέως στο πρόβλημα της ακρίβειας.

Οικονομικά όμως υπάρχει ένα βασικό ερώτημα: Πόσο από τη μείωση του φόρου θα φθάσει πραγματικά στον καταναλωτή;

Η μείωση ενός φορολογικού συντελεστή δεν εγγυάται αυτομάτως αντίστοιχη πτώση της τελικής τιμής. Εάν ένα μέρος της φορολογικής ελάφρυνσης απορροφηθεί από την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας, το πραγματικό όφελος για το νοικοκυριό μπορεί να είναι μικρότερο από το θεωρητικό.

Γι’ αυτό η ΕΛ.Α.Σ. συνδέει την παρέμβαση με αυστηρότερο έλεγχο της αγοράς και των περιθωρίων κέρδους.

Το πρόβλημα της ακρίβειας, άλλωστε, δεν είναι αποκλειστικά φορολογικό. Συνδέεται με το ενεργειακό κόστος, τον ανταγωνισμό, την εξάρτηση από εισαγωγές, το κόστος μεταφοράς και τη δομή της ελληνικής αγοράς.

Μείωση 30% στο ηλεκτρικό ρεύμα

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην ενέργεια.

Το πρόγραμμα θέτει στόχο μείωσης κατά 30% των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, μια εξαγγελία που –εφόσον υλοποιηθεί– θα έχει άμεσο αποτέλεσμα τόσο στα νοικοκυριά όσο και στην ελληνική παραγωγή.

Η ενέργεια δεν αποτελεί πλέον απλώς κοινωνικό ζήτημα.

Αποτελεί ζήτημα εθνικής ανταγωνιστικότητας.

Όταν η βιομηχανία, η μεταποίηση, ο αγρότης και η μικρομεσαία επιχείρηση πληρώνουν υψηλό ενεργειακό κόστος, αυτό μεταφέρεται αναπόφευκτα στην τελική τιμή του ελληνικού προϊόντος.

Η Ελλάδα επομένως χρειάζεται κάτι περισσότερο από προσωρινές επιδοτήσεις λογαριασμών.

Χρειάζεται μακροχρόνια ενεργειακή στρατηγική, εγχώρια παραγωγή, ισχυρά δίκτυα, αποθήκευση και μείωση της εξάρτησης από εξωτερικούς παράγοντες.

Το Sahiel έχει αναδείξει επανειλημμένα τη σημασία της ενεργειακής διάστασης για την ελληνική οικονομία και γεωπολιτική, όπως και στην ανάλυση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και τον GSI.

Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης: Το πιο στρατηγικό σημείο του σχεδίου

Ίσως το σημαντικότερο –και λιγότερο επικοινωνιακό– τμήμα της πρότασης είναι το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης.

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός νέου επενδυτικού μηχανισμού που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως διάδοχη επενδυτική δομή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, προβλέπονται περίπου 12 δισ. ευρώ πρωτογενή κεφάλαια στην τετραετία, τα οποία μέσω μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων φιλοδοξούν να δημιουργήσουν επενδυτική «δύναμη πυρός» περίπου 25 δισ. ευρώ.

Οι τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: Φάρμακα και βιοτεχνολογία, ποιοτικά τρόφιμα, ενεργειακό εξοπλισμό, αποθήκευση ενέργειας, ναυτιλιακή τεχνολογία, κρίσιμα υλικά, αμυντική βιομηχανία, σύγχρονα δίκτυα μεταφορών.

Εδώ βρίσκεται ίσως και το ουσιαστικότερο τμήμα ολόκληρης της συζήτησης.

Η Ελλάδα δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση, στον τουρισμό, στις υπηρεσίες, στις εισαγωγές και στην αγορά ακινήτων.

• Χρειάζεται παραγωγή.
• Χρειάζεται βιομηχανία.
• Χρειάζεται ελληνική τεχνογνωσία.

Και ιδιαίτερα στον σημερινό γεωπολιτικά ασταθή κόσμο, χρειάζεται εγχώρια αμυντική και τεχνολογική βάση.

Από αυτή την άποψη, η πρόθεση ενίσχυσης της μεταποίησης, της έρευνας, της ναυτιλιακής τεχνολογίας και της αμυντικής βιομηχανίας κινείται προς ένα πεδίο που αφορά άμεσα την εθνική ισχύ.

Το δύσκολο μέρος είναι η εφαρμογή: Τα 25 δισ. επενδυτικής κινητοποίησης προϋποθέτουν ότι τα δημόσια κεφάλαια θα μπορέσουν πράγματι να προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις στην κλίμακα που υπολογίζεται.

Η «Πατριωτική Εισφορά» και η φορολόγηση του πλούτου

Μεγάλη συζήτηση αναμένεται να προκαλέσει η αποκαλούμενη «Πατριωτική Εισφορά».

Η κεντρική πολιτική λογική είναι ότι ένα μέρος του κόστους της ανασυγκρότησης πρέπει να αναληφθεί από τους οικονομικά ισχυρότερους.

Παράλληλα προβλέπονται αλλαγές στη φορολογία κεφαλαίου και περιουσίας και ευνοϊκότερες παρεμβάσεις για μικρότερες επιχειρήσεις και οικογένειες.

Μεταξύ άλλων ανακοινώθηκαν: Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, κατάργηση της προκαταβολής φόρου για ατομικές επιχειρήσεις, μείωση της προκαταβολής φόρου για νομικά πρόσωπα, διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για οικογένειες με παιδιά.

Η Πατριωτική Εισφορά δεν έχει, σύμφωνα με την ΕΛ.Α.Σ., ενσωματωθεί στον βασικό δημοσιονομικό χώρο των 5,60 δισ. ευρώ και παρουσιάζεται ως πρόσθετο περιθώριο ασφαλείας.

Εδώ όμως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις τεχνικές λεπτομέρειες.

Το τελικό αποτέλεσμα οποιουδήποτε φόρου περιουσίας εξαρτάται από το ακριβές όριο, τον τρόπο αποτίμησης της περιουσίας, τις εξαιρέσεις, τη φορολογική βάση και τη δυνατότητα αποφυγής μεταφοράς κεφαλαίων.

Συνεπώς, χωρίς πλήρη εφαρμοστική εξειδίκευση, είναι πρόωρο να υπολογιστεί με ασφάλεια το πραγματικό έσοδο.

120 δόσεις για χρέη

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης 120 δόσεις για φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές, επιδιώκοντας να δώσει νέα δυνατότητα ρύθμισης σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Πρόκειται για μέτρο που μπορεί να δώσει πραγματική ανάσα σε όσους έχουν συσσωρευμένες οφειλές.

Υπάρχει όμως και εδώ μία λεπτή ισορροπία.

Οι επαναλαμβανόμενες γενικές ρυθμίσεις μπορούν να δημιουργήσουν προσδοκία ότι στο μέλλον θα υπάρξει νέα ευνοϊκότερη ρύθμιση, αποδυναμώνοντας την κουλτούρα έγκαιρης πληρωμής.

Άρα το ζητούμενο είναι μία λύση που θα βοηθά εκείνους που πραγματικά αδυνατούν να πληρώσουν χωρίς να αδικεί τους συνεπείς φορολογουμένους.

Στέγη και 50.000 προσιτές κατοικίες

Σημαντικό τμήμα του σχεδίου αφορά και το στεγαστικό.

Προβλέπεται ένα Εθνικό Σύστημα Προσιτής Κατοικίας, με στόχο τη δημιουργία 50.000 προσιτών κατοικιών, καθώς και παρεμβάσεις για δανειολήπτες.

Το στεγαστικό είναι πλέον ένα από τα βαθύτερα κοινωνικά προβλήματα της χώρας. Και συνδέεται άμεσα με ένα ακόμη μεγαλύτερο εθνικό ζήτημα: το δημογραφικό.

Όταν ένας νέος εργαζόμενος δυσκολεύεται να πληρώσει ενοίκιο, να δημιουργήσει αποταμίευση και να αποκτήσει κατοικία, η δημιουργία οικογένειας μετατίθεται ή εγκαταλείπεται.

Η Ελλάδα επομένως δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη στέγη μόνο ως αγορά ακινήτων.

Είναι κοινωνική, οικονομική και τελικά δημογραφική πολιτική.

Το Sahiel έχει ήδη αναδείξει τη μακροπρόθεσμη οικονομική απειλή του δημογραφικού στο άρθρο «Προειδοποίηση Στουρνάρα για τις συντάξεις: Οι δημόσιες παροχές δεν θα επαρκούν στο μέλλον».

Υγεία, Παιδεία και κοινωνικές παρεμβάσεις

Το πρόγραμμα επεκτείνεται πολύ πέρα από τη στενή οικονομική πολιτική.

Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων μηδενική συμμετοχή συνταξιούχων στα φάρμακα, παρεμβάσεις στο σύστημα φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία, αυξήσεις σε υγειονομικούς και εκπαιδευτικούς, προσλήψεις εκπαιδευτικών και φοιτητική ενίσχυση.

Στην Παιδεία ανακοινώθηκε ακόμη και πρόθεση κατάργησης των Πανελλαδικών Εξετάσεων και αντικατάστασής τους από νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Πρόκειται για μεταρρυθμίσεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες δεν μπορούν να αξιολογηθούν μόνο από τον τίτλο τους.

Ιδιαίτερα η αλλαγή του συστήματος εισαγωγής στα πανεπιστήμια απαιτεί πλήρη παρουσίαση του νέου μηχανισμού πριν μπορεί κανείς να κρίνει αν θα είναι δικαιότερος ή αποτελεσματικότερος.

Μεταφορά πέντε υπουργείων στην ελληνική περιφέρεια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόταση για σταδιακή μεταφορά πέντε υπουργείων εκτός Αττικής.

Σύμφωνα με το σχέδιο: Το Υπουργείο Βιομηχανίας θα μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη, το Αγροτικής Ανάπτυξης στη Λάρισα, το Τουρισμού στο Ηράκλειο, το Νησιωτικής Πολιτικής στη Λέσβο, το Ψηφιακής Πολιτικής στην Κοζάνη.

Η πρόταση έχει έναν σαφή συμβολισμό αποκέντρωση του ελληνικού κράτους. Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμού, διοίκησης και οικονομικής δραστηριότητας στην Αττική αποτελεί εδώ και δεκαετίες δομική αδυναμία της χώρας.

Εάν όμως μία τέτοια μεταφορά γίνει απλώς διοικητικά, χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες, υποδομές και παραγωγική δραστηριότητα γύρω από τα νέα κέντρα, κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική.

Η πρώτη κυβερνητική απάντηση: «Παραβιάζονται οι ευρωπαϊκοί κανόνες»

Η πρώτη σοβαρή αμφισβήτηση της κοστολόγησης ήρθε ήδη από κυβερνητικές πηγές.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Καθημερινής», πηγές του υπουργείου Οικονομικών υποστήριξαν μετά την παρουσίαση ότι τα μέτρα παραβιάζουν ευρωπαϊκούς περιορισμούς για την αύξηση των δημοσίων δαπανών.

Αυτό δημιουργεί το βασικό πεδίο πάνω στο οποίο θα δοθεί η οικονομική αντιπαράθεση:

• Η ΕΛ.Α.Σ. λέει ότι διαθέτει δημοσιονομικό χώρο 5,60 δισ. ευρώ για καθαρό κόστος 5,47 δισ..
• Η κυβερνητική πλευρά αμφισβητεί ότι οι δαπάνες αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Η ουσιαστική απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με πολιτικά συνθήματα. Χρειάζεται αναλυτικός πίνακας ανά μέτρο, ανά έτος, με το μόνιμο δημοσιονομικό κόστος, τις πηγές εσόδων και τη συμβατότητα με το ισχύον ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Το μεγάλο ερώτημα: αναδιανομή ή παραγωγική ανασυγκρότηση;

Εδώ βρίσκεται η καρδιά της υπόθεσης.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς άλλη μία συζήτηση για το ποιος θα μοιράσει περισσότερα επιδόματα ή ποιος θα μειώσει περισσότερο έναν φόρο.

Χρειάζεται απάντηση σε ένα βαθύτερο ερώτημα: Τι Ελλάδα θέλουμε να υπάρχει το 2035; Μια χώρα υπηρεσιών, τουρισμού, κατανάλωσης και εισαγωγών; Ή μια χώρα που παράγει τρόφιμα, ενέργεια, τεχνολογία, φάρμακα, πλοία, αμυντικά συστήματα και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας;

Εδώ ακριβώς πρέπει να κριθεί και το πρόγραμμα Τσίπρα.

Εάν τα 25 δισ. επενδυτικής κινητοποίησης οδηγήσουν πραγματικά σε νέα εργοστάσια, ελληνική παραγωγή, έρευνα, τεχνολογία και αξιοπρεπώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας, τότε πρόκειται για συζήτηση πολύ μεγαλύτερη από μια προεκλογική παροχολογία.

Εάν όμως το βάρος τελικά μεταφερθεί κυρίως στην αναδιανομή εισοδήματος χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικής βάσης, τότε το πρόβλημα της χώρας απλώς θα μετατεθεί χρονικά.

Τρία σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερο έλεγχο

Πίσω από τις εντυπωσιακές εξαγγελίες υπάρχουν τρεις παράμετροι που θα κρίνουν τελικά το σχέδιο.

Πρώτον, η πραγματική κοστολόγηση.

Τα 7,39 δισ. πρέπει να εξεταστούν αναλυτικά και όχι ως ένας συνολικός αριθμός. Πόσο κοστίζει κάθε παρέμβαση ανά έτος; Ποια έσοδα θεωρούνται μόνιμα; Τι συμβαίνει εάν η ανάπτυξη είναι χαμηλότερη από τις προβλέψεις;

Δεύτερον, η ευρωπαϊκή δημοσιονομική συμβατότητα.

Η Ελλάδα δεν ασκεί οικονομική πολιτική σε κενό. Υπάρχουν ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί περιορισμοί και συγκεκριμένα όρια αύξησης των καθαρών δαπανών.

Τρίτον, η παραγωγική αποτελεσματικότητα.

Αυτό είναι το σημαντικότερο.

Μία χώρα δεν γίνεται ισχυρότερη επειδή το κράτος μετακινεί χρήματα από μία κοινωνική ομάδα σε μια άλλη.

Γίνεται ισχυρότερη όταν παράγει περισσότερο πλούτο μέσα στα δικά της σύνορα.

Η Ελλάδα χρειάζεται σχέδιο πέρα από τον εκλογικό κύκλο

Το πρόγραμμα Τσίπρα έχει ένα στοιχείο που αξίζει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρής δημόσιας συζήτησης: επαναφέρει την έννοια της παραγωγικής ανασυγκρότησης.

Αλλά αυτή η έννοια δεν ανήκει σε κανένα κόμμα.

Είναι εθνική ανάγκη.

Η Ελλάδα χρειάζεται πρωτογενή παραγωγή, βιομηχανία, ενεργειακή ασφάλεια, ναυπηγεία, αμυντική βιομηχανία, τεχνολογία, δημογραφική πολιτική και ισχυρή ελληνική περιφέρεια.

Χρειάζεται μια οικονομία που να μπορεί να σταθεί όταν το διεθνές περιβάλλον γίνεται ασταθές.

Οι γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών απέδειξαν άλλωστε κάτι που η Ευρώπη είχε ξεχάσει η παραγωγική αυτάρκεια αποτελεί και στοιχείο εθνικής ασφάλειας.

Συμπέρασμα

Το οικονομικό πρόγραμμα που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη είναι φιλόδοξο και σαφώς ευρύτερο από ένα απλό πακέτο προεκλογικών παροχών.

Περιλαμβάνει συγκεκριμένους αριθμούς, φορολογικές αλλαγές, κοινωνικές παρεμβάσεις και –κυρίως– μια απόπειρα να ανοίξει ξανά η συζήτηση για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι αριθμοί πρέπει να γίνουν δεκτοί χωρίς έλεγχο.

Το πραγματικό τεστ είναι μπροστά.

Πρέπει να αποδειχθεί ότι τα 7,39 δισ. ευρώ μπορούν πράγματι να χρηματοδοτηθούν, ότι τα προβλεπόμενα 1,92 δισ. νέων εσόδων είναι ρεαλιστικά, ότι ο δημοσιονομικός χώρος των 5,60 δισ. είναι αξιοποιήσιμος υπό τους ευρωπαϊκούς κανόνες και ότι τα 25 δισ. επενδυτικής κινητοποίησης δεν θα παραμείνουν ένας αριθμός σε μια παρουσίαση.

Ούτε η άκριτη αποθέωση ούτε η αυτόματη απόρριψη βοηθούν.

Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά στο παρελθόν τις οικονομικές υποσχέσεις που δεν συνοδεύονταν από πραγματική παραγωγική βάση.

Γι’ αυτό το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι εάν το πρόγραμμα Τσίπρα είναι «αριστερό» ή «δεξιό». Το ερώτημα είναι πολύ πιο απαιτητικό: Μπορεί να κάνει την Ελλάδα παραγωγικότερη, οικονομικά ανθεκτικότερη και περισσότερο αυτάρκη ή απλώς προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο κατανομής του ίδιου περιορισμένου πλούτου;

Εκεί θα κριθεί η πραγματική του αξία.

Πηγές έρευνας

Η βασική κοστολόγηση των 7,39 δισ., των νέων εσόδων 1,92 δισ., της καθαρής δαπάνης 5,47 δισ. και του δημοσιονομικού χώρου 5,60 δισ. προέρχεται από την παρουσίαση του προγράμματος και καταγράφεται από την ΕΡΤ. Η αναλυτικότερη παρουσίαση των οικονομικών, φορολογικών και επενδυτικών μέτρων βρίσκεται στον Οικονομικό Ταχυδρόμο. Για την κυβερνητική αμφισβήτηση της δημοσιονομικής συμβατότητας χρησιμοποιήθηκε η Καθημερινή.