Αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες: Σχεδόν άθικτο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παρά τα πλήγματα

Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν προκάλεσαν μόνο περιορισμένη νέα ζημιά στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αφήνοντας ουσιαστικά αμετάβλητο τον κρίσιμο χρόνο που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κινηθεί προς την κατασκευή πυρηνικού όπλου, εφόσον λάμβανε τέτοια πολιτική απόφαση. Η εκτίμηση αυτή, που μεταδόθηκε από το Reuters, έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής επιτυχίας που είχε καλλιεργηθεί μετά τα πλήγματα σε βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι αναλυτές των ΗΠΑ θεωρούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να χρειάζεται περίπου 9 έως 12 μήνες για την παραγωγή πυρηνικού όπλου, χρονικό πλαίσιο που δεν έχει αλλάξει δραματικά παρά τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις όπως το Νατάνζ, το Φορντό και το Ισφαχάν. Αυτό σημαίνει ότι τα πλήγματα ενδέχεται να καθυστέρησαν, αλλά δεν εξουδετέρωσαν τον πυρήνα των ιρανικών δυνατοτήτων.

Το πιο κρίσιμο ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο οι κατεστραμμένες υποδομές, αλλά το πού βρίσκεται το εμπλουτισμένο ουράνιο. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την τύχη περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ποσότητα που βρίσκεται ένα τεχνικό βήμα πριν από το επίπεδο στρατιωτικής χρήσης του 90%.

Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε στο Associated Press ότι μεγάλο μέρος του υλικού εκτιμάται πως παραμένει στο συγκρότημα του Ισφαχάν, πιθανότατα σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Οι επιθεωρήσεις έχουν σταματήσει από τον Ιούνιο του 2025, γεγονός που αφήνει ένα επικίνδυνο κενό πληροφόρησης σε μια από τις πιο ευαίσθητες κρίσεις της Μέσης Ανατολής.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σύνθετη και ανησυχητική. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορεί να έπληξαν εγκαταστάσεις, εργαστήρια και φυσικές υποδομές, όμως το ουράνιο, η τεχνογνωσία και ένα μέρος του δικτύου παραγωγής φαίνεται πως δεν εξαφανίστηκαν. Η στρατιωτική ισχύς μπορεί να γκρεμίσει κτίρια, αλλά δεν διαγράφει εύκολα χρόνια τεχνικής γνώσης, υπόγειων δομών και κρατικής βούλησης.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που καθιστά την υπόθεση εξαιρετικά σοβαρή. Αν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει «σχεδόν άθικτο» στον κρίσιμο πυρήνα του, τότε η Δύση βρίσκεται μπροστά σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο: Είτε θα πρέπει να συνεχίσει την πίεση με στρατιωτικά και οικονομικά μέσα, είτε να επιστρέψει σε ένα τραπέζι διαπραγμάτευσης όπου η Τεχεράνη γνωρίζει πλέον ότι άντεξε το πρώτο μεγάλο κύμα επιθέσεων.

Η αντίφαση ανάμεσα στις πολιτικές δηλώσεις και στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών είναι επίσης αποκαλυπτική. Το Πεντάγωνο είχε υποστηρίξει το 2025 ότι τα πλήγματα υποβάθμισαν το ιρανικό πρόγραμμα έως και δύο χρόνια, όμως προηγούμενες διαρροές αμερικανικών εκτιμήσεων μιλούσαν για καθυστέρηση μόνο μερικών μηνών.

Η υπόθεση Ιράν δεν αφορά μόνο την Τεχεράνη. Αφορά τη συνολική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, την ασφάλεια του Ισραήλ, τη στάση της Ρωσίας και της Κίνας, την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και την αξιοπιστία της αμερικανικής αποτροπής. Όταν ένα κράτος με τέτοια γεωπολιτική βαρύτητα διατηρεί εμπλουτισμένο ουράνιο σε αδιευκρίνιστη τοποθεσία, η κρίση παύει να είναι περιφερειακή και γίνεται διεθνής.

Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για την Ελλάδα που βρίσκεται σε άμεση γεωγραφική εγγύτητα με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, η εξέλιξη αυτή δεν είναι μακρινή είδηση. Κάθε αποσταθεροποίηση στον Περσικό Κόλπο επηρεάζει θαλάσσιες οδούς, ενεργειακές τιμές, μεταναστευτικές ροές και συμμαχικές ισορροπίες.

Το συμπέρασμα είναι βαρύ: Τα πλήγματα κατά του Ιράν μπορεί να είχαν πολιτικό και επιχειρησιακό αποτέλεσμα, αλλά δεν φαίνεται να έλυσαν το πρόβλημα. Αντιθέτως, ενδέχεται να το μετέφεραν βαθύτερα στο υπέδαφος, εκεί όπου η πληροφόρηση λιγοστεύει και ο κίνδυνος μεγαλώνει.

Εξωτερικές πηγές: Reuters, Associated Press, ΔΟΑΕ