Λίβανος: Ξεκινά η εξερεύνηση φυσικού αερίου στο Οικόπεδο 8 – Ενέργεια, γεωπολιτική και ρίσκο στη σκιά του Ισραήλ

Η κυβέρνηση του Λίβανος υπέγραψε στις 9 Ιανουαρίου νέα συμφωνία υπεράκτιας εξερεύνησης φυσικού αερίου, ενεργοποιώντας επίσημα το Οικόπεδο 8, σε θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου που εφάπτεται της γραμμής οριοθέτησης με το Ισραήλ, όπως αυτή συμφωνήθηκε το 2022.

Η συμφωνία υπογράφηκε στο κέντρο της Βηρυτού από τον υπουργό Ενέργειας Τζο Σάντι και εκπροσώπους της διεθνούς κοινοπραξίας TotalEnergies, ENI και QatarEnergy, σηματοδοτώντας την επιστροφή του Λιβάνου στο παιχνίδι των υδρογονανθράκων έπειτα από χρόνια στασιμότητας.

Τι προβλέπει η συμφωνία για το Οικόπεδο 8

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η κοινοπραξία θα ξεκινήσει με εκτεταμένη τρισδιάστατη σεισμική έρευνα που θα καλύπτει περίπου 1.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με στόχο την αξιολόγηση του υδρογονανθρακικού δυναμικού της περιοχής.

Η TotalEnergies θα λειτουργεί ως φορέας εκμετάλλευσης με ποσοστό 35%, ισότιμα με την ENI, ενώ η QatarEnergy θα κατέχει το υπόλοιπο 30%. Η είσοδος του Κατάρ ολοκλήρωσε το εταιρικό σχήμα μετά την αποχώρηση της ρωσικής Novatek, αντανακλώντας και τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η σύμβαση έχει διάρκεια τριών ετών και παρέχει στην κοινοπραξία το δικαίωμα –αλλά όχι την υποχρέωση– να προχωρήσει σε γεώτρηση, ανάλογα με τα αποτελέσματα των ερευνών.

Οικόπεδο 8 και Οικόπεδο 9: Ένα ανοιχτό ερώτημα

Λιβανέζοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι, με την ενεργοποίηση του Οικόπεδου 8, η TotalEnergies ενδέχεται να παραιτηθεί από τα δικαιώματά της στο Οικόπεδο 9, αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι εταιρείες επιχειρούν επαναξιολόγηση ρίσκου, επιλέγοντας περιοχές με θεωρητικά μεγαλύτερη γεωλογική προοπτική και μικρότερη πολιτική έκθεση.

Η συμφωνία του 2022 και ο ρόλος των ΗΠΑ

Η επανεκκίνηση της υπεράκτιας δραστηριότητας συνδέεται άμεσα με τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Λιβάνου–Ισραήλ το 2022, η οποία επιτεύχθηκε με αμερικανική μεσολάβηση.

Σύμφωνα με λιβανέζες πηγές, η συμφωνία διασφάλισε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στους φυσικούς της πόρους, επιτρέποντας παράλληλα την έναρξη ερευνών στα νότια ύδατα. Από ισραηλινής πλευράς, η συμφωνία παρουσιάστηκε τότε ως ενίσχυση της ασφάλειας και της οικονομικής σταθερότητας.

Διαρροές στον λιβανέζικο Τύπο ανέφεραν ότι τυχόν ισραηλινά δικαιώματα που συνδέονται με το κοίτασμα Qana θα καλύπτονταν οικονομικά από την TotalEnergies και όχι από το μερίδιο του Λιβάνου – μια λεπτομέρεια με έντονη πολιτική σημασία.

Ενέργεια ως σανίδα σωτηρίας σε περίοδο κατάρρευσης

Η κυβέρνηση της Βηρυτού παρουσιάζει το Οικόπεδο 8 ως κεντρικό πυλώνα οικονομικής ανάκαμψης, σε μια χώρα που βιώνει τη βαθύτερη οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση της σύγχρονης ιστορίας της.

Ωστόσο, το ιστορικό δεν είναι ενθαρρυντικό. Προηγούμενες γεωτρήσεις, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του 2023, δεν απέδωσαν εμπορικά αξιοποιήσιμα αποτελέσματα, γεγονός που έχει αναγνωρίσει δημόσια και ο Διευθύνων Σύμβουλος της TotalEnergies, Patrick Pouyanné.

Παρά τις αποτυχίες, η εταιρεία δηλώνει ότι παραμένει δεσμευμένη στον Λίβανο και ότι πλέον επικεντρώνει τις προσπάθειές της στο Οικόπεδο 8, σε στενή συνεργασία με τις λιβανέζικες αρχές.

Ρεαλισμός αντί ευφορίας

Η αισιοδοξία της λιβανέζικης κυβέρνησης είναι κατανοητή, αλλά τα ερωτήματα παραμένουν:

• Υπάρχει όντως εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα;

• Μπορεί η χώρα να διαχειριστεί πολιτικά και θεσμικά μια τέτοια ανακάλυψη;

• Πόσο σταθερό είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον για μακροπρόθεσμες επενδύσεις;

Η Ανατολική Μεσόγειος έχει αποδείξει ότι η ενέργεια δεν είναι μόνο οικονομία, αλλά γεωστρατηγική ισχύς.

Το Οικόπεδο 8 δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό project. Είναι δοκιμασία κρατικής αντοχής, γεωπολιτικής ισορροπίας και οικονομικού ρεαλισμού για τον Λίβανο. Αν οι έρευνες αποδώσουν, η χώρα μπορεί να αποκτήσει ένα κρίσιμο διαπραγματευτικό χαρτί. Αν όχι, θα προστεθεί ένα ακόμη κεφάλαιο στις χαμένες ευκαιρίες της Ανατολικής Μεσογείου – σε μια περιοχή όπου τίποτα δεν κρίνεται μόνο από τη γεωλογία.