Περίληψη Άρθρου
–
Sahiel.gr
- Η Ελλάδα προχωρά στην εφαρμογή Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης για την οικονομική συμπεριφορά και πιστοληπτική εικόνα πολιτών και επιχειρήσεων.
- Ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας, Βασίλης Κόκκαλης, εκφράζει έντονες ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικονομικού προφίλ των πολιτών.
- Το νέο σύστημα συνδέεται με ψηφιακές υποδομές παρακολούθησης του ιδιωτικού χρέους και αξιοποίησης οικονομικών δεδομένων.
- Κρίσιμα ζητήματα αποτελούν η πρόσβαση στα δεδομένα, τα κριτήρια βαθμολόγησης, η συγκατάθεση του πολίτη και η δυνατότητα διόρθωσης ή αμφισβήτησης μιας αξιολόγησης.
- Το ελληνικό credit score δεν ταυτίζεται με ένα σύστημα «social credit», ωστόσο η αυξανόμενη συγκέντρωση οικονομικών δεδομένων απαιτεί ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις και διαφάνεια.
Η δημιουργία ενός συστήματος πιστοληπτικής αξιολόγησης στην Ελλάδα ανοίγει μια συζήτηση που ξεπερνά κατά πολύ το ζήτημα των τραπεζικών δανείων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το ερώτημα μέχρι πού μπορεί να φτάσει η καταγραφή της οικονομικής συμπεριφοράς ενός πολίτη και ποια όρια πρέπει να υπάρχουν στην αξιοποίηση αυτών των δεδομένων.
Έντονη αντίδραση εκφράζει ο πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας, Βασίλης Κόκκαλης, ο οποίος υποστηρίζει ότι η πιστοληπτική βαθμολόγηση ενδέχεται να οδηγήσει στη δημιουργία μιας ευρύτερης οικονομικής «ταυτότητας» που θα συνοδεύει τον πολίτη στις συναλλαγές του.
Τι είναι το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης
Το ζήτημα δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική συζήτηση.
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρουσίασε τον Ιούνιο του 2026 δύο νέες ψηφιακές υποδομές: το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους και το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης.
Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση, στόχος είναι η καλύτερη παρακολούθηση του ιδιωτικού χρέους, η αξιοποίηση οικονομικών δεδομένων και η ενίσχυση της διαφάνειας στη διαχείριση του χρέους.
Το Μητρώο περιλαμβάνει στοιχεία που σχετίζονται με οφειλές προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, ΟΤΑ, χρηματοδοτικούς φορείς, επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τηλεπικοινωνίες και άλλους φορείς.
Ακριβώς εδώ αρχίζει και η μεγάλη συζήτηση.
Δεν εξετάζεται πλέον μόνο εάν κάποιος εξυπηρετεί ένα τραπεζικό δάνειο. Η ψηφιακή εποχή δημιουργεί τις τεχνικές δυνατότητες συγκέντρωσης και επεξεργασίας ενός πολύ ευρύτερου φάσματος οικονομικών δεδομένων.
Η αντίδραση του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας
Ο Βασίλης Κόκκαλης προειδοποιεί ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση μπορεί να μετατρέψει καθημερινές οικονομικές δυσκολίες σε παράγοντες που επηρεάζουν συνολικά την εικόνα ενός πολίτη.
Το επιχείρημά του είναι απλό: άλλο η συστηματική αθέτηση σοβαρών οικονομικών υποχρεώσεων και άλλο μια προσωρινή καθυστέρηση ενός λογαριασμού επειδή ένα νοικοκυριό περιμένει τον επόμενο μισθό ή τη σύνταξη.
Κατά τον ίδιο, εάν τέτοιες συμπεριφορές ενσωματώνονται σε μια συνολική βαθμολογία, τότε δημιουργείται ο κίνδυνος ο άνθρωπος να αντιμετωπίζεται όχι βάσει της πραγματικής οικονομικής κατάστασης μιας συγκεκριμένης στιγμής, αλλά βάσει ενός αριθμητικού οικονομικού προφίλ που σχηματίζεται σε βάθος χρόνου.
Από την πιστοληπτική ικανότητα στην ψηφιακή οικονομική ταυτότητα;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της υπόθεσης.
Η πιστοληπτική αξιολόγηση δεν αποτελεί από μόνη της κάτι καινούργιο. Οι τράπεζες αξιολογούν εδώ και δεκαετίες τον κίνδυνο πριν χορηγήσουν ένα δάνειο. Η διαφορά βρίσκεται στην έκταση των δεδομένων, στη διασύνδεσή τους και στον βαθμό αυτοματοποίησης της αξιολόγησης.
Όσο περισσότερα δεδομένα συγκεντρώνονται γύρω από έναν πολίτη, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να γνωρίζουμε με σαφήνεια ποια ακριβώς δεδομένα χρησιμοποιούνται, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά, πόσο καιρό διατηρούνται, με ποια κριτήρια παράγεται η βαθμολογία, πώς διορθώνεται ένα λάθος, και με ποιον τρόπο μπορεί ο πολίτης να αμφισβητήσει μια δυσμενή αξιολόγηση.
Δεν πρόκειται για δευτερεύουσες λεπτομέρειες. Πρόκειται για τον πυρήνα της προστασίας του πολίτη σε μια οικονομία που γίνεται ολοένα περισσότερο ψηφιακή.
Τι προβλέπεται για τη συγκατάθεση
Υπάρχει πάντως μια σημαντική παράμετρος που πρέπει να καταγραφεί ώστε η εικόνα να είναι πλήρης.
Στις τεχνικές ρυθμίσεις του συστήματος προβλέπεται ότι όταν φορέας του ιδιωτικού τομέα ζητήσει ενημέρωση πιστοληπτικής βαθμολόγησης για ένα πρόσωπο, το υποκείμενο των δεδομένων λαμβάνει ηλεκτρονική ειδοποίηση προκειμένου να δώσει τη συγκατάθεσή του στο συγκεκριμένο αίτημα.
Αυτό αποτελεί σημαντική δικλείδα.
Δεν εξαφανίζει όμως αυτομάτως τη συζήτηση γύρω από την ιδιωτικότητα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η συγκατάθεση θα αποτελεί στην πράξη πραγματικά ελεύθερη επιλογή όταν, για παράδειγμα, η πρόσβαση σε μια οικονομική υπηρεσία εξαρτάται από την αποδοχή της αξιολόγησης.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η υπόθεση του credit score πρέπει να εξεταστεί χωρίς υπερβολές αλλά και χωρίς εφησυχασμό. Ένα κράτος και ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα έχουν εύλογο συμφέρον να γνωρίζουν τον πραγματικό πιστωτικό κίνδυνο και να περιορίζουν την υπερχρέωση.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια λεπτή αλλά κρίσιμη γραμμή ανάμεσα στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και στη δημιουργία ενός συστήματος όπου όλο και περισσότερες πλευρές της οικονομικής ζωής ενός ανθρώπου συγκεντρώνονται σε ένα ψηφιακό προφίλ.
Και αυτή η γραμμή πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρη.
Δεν είναι «social credit score» – Αλλά απαιτείται προσοχή
Εδώ χρειάζεται επίσης μια σημαντική διάκριση.
Το ελληνικό σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως ένα γενικευμένο σύστημα «κοινωνικής βαθμολόγησης». Τα δύο πράγματα δεν είναι ταυτόσημα.
Ωστόσο, η ανησυχία για τη σταδιακή συγκέντρωση και διασύνδεση δεδομένων δεν είναι αβάσιμη. Η τεχνολογία δημιουργεί δυνατότητες που πριν από μερικές δεκαετίες δεν υπήρχαν. Γι’ αυτό και οι θεσμικές εγγυήσεις πρέπει να προηγούνται της τεχνολογικής επέκτασης και όχι να ακολουθούν αφού το σύστημα έχει ήδη εδραιωθεί.
Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί
Η προστασία των συναλλαγών είναι απαραίτητη. Η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους επίσης. Όμως ο πολίτης δεν μπορεί να μετατραπεί απλώς σε έναν αριθμό μέσα σε μια βάση δεδομένων.
Η πραγματική δοκιμασία του νέου συστήματος θα είναι εάν καταφέρει να εξυπηρετήσει την οικονομική ασφάλεια χωρίς να δημιουργήσει έναν μηχανισμό υπερβολικής παρακολούθησης της οικονομικής ζωής.
Διότι σήμερα μπορεί να μιλάμε για πιστοληπτική αξιολόγηση. Το ουσιαστικό ερώτημα για το αύριο είναι πόσο μακριά θα επιτραπεί να φτάσει αυτή η ψηφιακή αξιολόγηση και ποιος τελικά θα ελέγχει εκείνους που αξιολογούν τον πολίτη.
Πηγές: Θεσσαλία TV, Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σχετικές αποφάσεις εφαρμογής του Συστήματος Πιστοληπτικής Αξιολόγησης.