Dmitri Minin
Στο Μπακού, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας, διεξάγονται ενεργές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Δαμασκού και της Δυτικής Ιερουσαλήμ.
Πιθανότατα, κανείς δεν θα καταφέρει ποτέ να «επιλύσει» όλες τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Φαινομενικά, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου ξεπέρασε σε πονηριά και νίκησε όλους τους κύριους αντιπάλους του – από τη ΧΑΜΑΣ στη Γάζα και τη Χεζμπολάχ στο Λίβανο έως την Συρία του Άσαντ και το Ιράν. Όμως, αποδεικνύεται ότι σπέρνει δόντια δράκου, από τα οποία μεγαλώνουν γενιές εκδικητών, ήδη διδαγμένοι από την πικρή εμπειρία και αναπόφευκτα έτοιμοι για την εκδίκησή τους. Ταυτόχρονα, στον ορίζοντα εμφανίζονται ακόμη πιο επικίνδυνοι αντίπαλοι, με πρώτη την Τουρκία, η στρατιωτική δύναμη της οποίας υπερβαίνει κατά πολύ όλες τις δυνάμεις που έχει αντιμετωπίσει το Ισραήλ μέχρι σήμερα.
Μπροστά στα μάτια μας, για παράδειγμα, καταρρέει το, κατά την άποψη των δημιουργών του, φαινομενικά εύρυθμο σχέδιο του Ισραήλ για τη δημιουργία στη Συρία ενός κράτους-προστατευόμενου των Δρούζων, το οποίο θα βγαίνει μέσω του ερημικού «Διαδρόμου του Δαυίδ» σε ένα ανάλογο κουρδικό κράτος πέρα από τον Ευφράτη. Μετά την εξαιρετικά σκληρή τουρκική αντίδραση σε απάντηση στην υποκίνηση από το Ισραήλ των εκρήξεων των Δρούζων στην επαρχία Εσ-Σουέιντα της Συρίας, ο Νετανιάχου κάνει αισθητά πίσω. Οι Δρούζοι, όπως και οι Κούρδοι, φαίνεται να έχουν ήδη προδιαγραφεί να ακολουθήσουν την τύχη των Αφγανών που έχουν ήδη εγκαταλειφθεί και των Ουκρανών που πλησιάζουν στο ίδιο «μέρος».
Οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, μετά την καταστροφή του πρώτου τομέα της Γάζας και τη δολοφονία δεκάδων χιλιάδων Παλαιστινίων που κατοικούσαν εκεί. Ο Τούρκος πρόεδρος καταδίκασε σφοδρά αυτές τις ενέργειες και πάγωσε όλες τις σχέσεις με το Ισραήλ. Ωστόσο, η οργή του Ερντογάν ήταν κυρίως λεκτική. Παράλληλα, σημαντικός στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ παρέμεινε το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο, στην πραγματικότητα, δεν τολμά να κουνηθεί χωρίς την άδεια του «σουλτάνου». Από εκεί, μέσω του πετρελαιαγωγού Μπακού-Τζέιχαν, έφταναν τακτικά οι βασικές προμήθειες πετρελαίου και άλλων πόρων. Σε αντάλλαγμα, παρέχονταν σημαντικές ποσότητες σύγχρονου οπλισμού. Αναπτύχθηκαν και άλλοι τομείς συνεργασίας. Η αζερική εταιρεία SOCAR αγόρασε, για παράδειγμα, το 10% των μετοχών του μεγαλύτερου ισραηλινού κοιτάσματος φυσικού αερίου και κέρδισε τον διαγωνισμό για την εξερεύνηση φυσικού αερίου στη Ζώνη I στα ανοικτά των ισραηλινών ακτών. Το Ισραήλ, με τη σειρά του, επενδύει σοβαρά στην οικονομία του Αζερμπαϊτζάν και κατασκευάζει δορυφόρους για τη χώρα.
Προφανώς, ο Νετανιάχου έκανε στρατηγικό λάθος όταν θεώρησε ότι τα πράγματα θα παρέμεναν ως έχουν και ότι η Άγκυρα θα αναγκαστεί να αποδεχθεί τον de facto διαχωρισμό της Συρίας σε δύο σφαίρες επιρροής. Εν τω μεταξύ, ο Ερντογάν προφανώς δεν έχει καμία πρόθεση να το κάνει αυτό. Αν με την αντιισραηλινή ρητορική του για τη Γάζα μέχρι τώρα κέρδιζε κυρίως πόντους στον ισλαμικό κόσμο, τότε τη Συρία, με επικεφαλής τον δικό του άνθρωπο, τον ασ-Σαράα, ο Τούρκος πρόεδρος θεωρεί σαφώς ως δική του κτήση.
Οι ερευνητές του Ινστιτούτου Μεσανατολικών Σπουδών του Ουάσιγκτον πιστεύουν ότι, σε γενικές γραμμές, «η στρατιωτική επιθετικότητα του Ισραήλ αποφέρει κρυφά οφέλη στον Ερντογάν». Αυτός ενίσχυσε τη διπλωματική του θέση, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως μεσολαβητή και «σταθεροποιητικό παράγοντα στο ΝΑΤΟ». Ως αποτέλεσμα της ήττας του Ιράν και των συμμάχων του στην περιοχή, ο περιφερειακός ρόλος της Τουρκίας έχει ενισχυθεί σημαντικά. Ο Ερντογάν εκμεταλλεύτηκε επίσης τα πρόσφατα γεγονότα στην περιοχή, που προκλήθηκαν από τις ενέργειες του Ισραήλ, για να «αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από την πληθωριστική κρίση στη χώρα και τις συνεχιζόμενες καταστολές κατά της αντιπολίτευσης».
Ο Ερντογάν έχει ήδη ανταποκριθεί θετικά στο αίτημα του Σύρου ηγέτη για στρατιωτική βοήθεια στη διατήρηση της ακεραιότητας της χώρας του. Ακόμα πιο μακριά πήγε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας και πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας πληροφοριών Χακάν Φιντάν, ο οποίος θεωρείται διάδοχος του σημερινού προέδρου. Ο Φιντάν επισκέφθηκε επιδεικτικά μια έκθεση τουρκικών όπλων, όπου έκανε ιδιαίτερα πολεμικές δηλώσεις.
Ο Φιντάν, συγκεκριμένα, δήλωσε: «Αν χρησιμοποιήσετε βία για να διαιρέσετε και να αποσταθεροποιήσετε τη Συρία, θα το εκλάβουμε ως άμεση απειλή για την εθνική μας ασφάλεια και θα παρέμβουμε». Ο αποδέκτης αυτού του μηνύματος ήταν προφανής σε όλους, όπως και ο μη λεκτικός, αλλά απολύτως εφικτός χαρακτήρας του.
Αν αξιολογήσουμε τις δυνατότητες των δύο πλευρών, όσον αφορά τις αεροπορικές δυνάμεις, τα πυραυλικά όπλα, τα συστήματα ΠΟΑ/ΠΡΟ και τις κυβερνοδυνάμεις, ο ΣΑΧΑΛ εξακολουθεί να προηγείται τεχνολογικά του τουρκικού στρατού. Ωστόσο, η χερσαία συνιστώσα του είναι ισχυρότερη, όχι μόνο αριθμητικά, αλλά και όσον αφορά τα αντίστοιχα πολεμικά μέσα. Δεν αποφασίζονται όλα από τον αέρα, χωρίς χερσαία επιχείρηση το Ισραήλ δεν μπορεί να κατασκευάσει τον «Διάδρομο του Δαβίδ». Και με την υπάρχουσα ισορροπία δυνάμεων, είναι σαφές ότι δεν θα προχωρήσει σε μια τέτοια επιχείρηση. Επιπλέον, στον τομέα των αεροπορικών δυνάμεων, η Άγκυρα έχει πρόσφατα λάβει μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της καθυστέρησής της έναντι του Ισραήλ. Για παράδειγμα, έχοντας χάσει κάθε ελπίδα να προωθήσει τη συμφωνία με τις ΗΠΑ για την αγορά των πιο σύγχρονων αεροσκαφών F-35, προχώρησε στη σύναψη σύμβασης με τη Γερμανία για την προμήθεια 40 μαχητικών αεροσκαφών Eurofighter Typhoon γενιάς 4++.
Θεωρείται ότι αυτά τα αεροσκάφη είναι κατώτερα από τα αμερικανικά F-35, αλλά υπερτερούν των F-16, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση του ισραηλινού αεροπορικού στόλου. Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων βομβαρδισμών του Ιράν, ο κύριος ρόλος ανήκε ακριβώς σε αυτά, ενώ τα λίγα F-35 τα κάλυπταν κυρίως.
Η Τουρκία αντισταθμίζει την έλλειψη οικονομικών πόρων, την οποία το Ισραήλ θα μπορούσε θεωρητικά να εκμεταλλευτεί για να ασκήσει πίεση, με τη στενή συνεργασία της με τον «πλούσιο» γίγαντα του φυσικού αερίου, το Κατάρ, στο θέμα της Συρίας. Ο διευθυντής του ισραηλινού Ινστιτούτου Μισγκάβ, Μεϊρ Μπεν Σαμπάτ, γράφει ότι μετά τη διάλυση του «άξονα αντίστασης» με επικεφαλής το Ιράν, «το Κατάρ και η Τουρκία γεμίζουν το κενό που δημιουργήθηκε. Και οι δύο έχουν κοινές περιφερειακές και παγκόσμιες φιλοδοξίες, καθώς και τους πόρους για να τις υποστηρίξουν. Παίζουν σε όλα τα μέτωπα, εκμεταλλευόμενοι τον ρόλο τους ως μεσολαβητές». Το Κατάρ, για παράδειγμα, ανέλαβε την πληρωμή των μισθών στον δημόσιο τομέα της Συρίας και ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει 7 δισεκατομμύρια δολάρια στον ενεργειακό τομέα της χώρας.
Ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης στην Εσ-Σουέιντα, οι συγκρούσεις σταμάτησαν «από μόνες τους», ενώ οι Δρούζοι παρέμειναν σε αγωνία, αναμένοντας το αβέβαιο μέλλον τους.
Ταυτόχρονα, άρχισαν να κυκλοφορούν πληροφορίες ότι στο Μπακού, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας, διεξάγονται εντατικές συνομιλίες μεταξύ Συρίας και Ισραήλ για το σύνολο των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, συμπεριλαμβανομένου όχι μόνο του ζητήματος της Εσ-Σουέϊντα, αλλά και της εισβολής του ισραηλινού στρατού στο συριακό τμήμα των υψιπέδων του Γκολάν. Επιπλέον, στις διαπραγματεύσεις συμμετείχε και ο ίδιος ο πρόεδρος της Συρίας, Μασάουα, ενώ από την ισραηλινή πλευρά παρευρέθηκαν μόνο μεσαία στελέχη. Αναφέρθηκε ότι οι δύο πλευρές ήταν κοντά σε συμφωνία. Ο Ερντογάν και ο Ιλχάμ Αλίεφ είχαν ήδη δοκιμάσει τον ρόλο των αναγνωρισμένων ειρηνοποιών, και ίσως σκεφτόντουσαν και το Νόμπελ Ειρήνης. Αλλά ποιος θα τους το δώσει, όταν υπάρχει ένας τόσο άξιος υποψήφιος για αυτό το βραβείο, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ.
Στην διαδικασία παρενέβη ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, δισεκατομμυριούχος τουρκικής καταγωγής και προσωπικός φίλος του προέδρου των ΗΠΑ Τόμας Μπάρακ, ο οποίος επέμεινε να μεταφερθεί η τελική φάση των συρο-ισραηλινών διαπραγματεύσεων για την ομαλοποίηση των σχέσεων στη Γενεύη και να διεξαχθεί υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Οποιαδήποτε δόξα σε αυτόν τον κόσμο, κατά την ταπεινή γνώμη του Μπάρακ, πρέπει να ανήκει μόνο σε αυτούς και σε κανέναν άλλο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι διαπραγματεύσεις θα διεξαχθούν από τον υπουργό Στρατηγικών Υποθέσεων του Ισραήλ, Ρον Ντερμέρ, και τον υπουργό Εξωτερικών της Συρίας, Ασάντ Χασάν Σέιμπανι, υπό την εποπτεία του ειδικού απεσταλμένου του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στη Συρία και του πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τόμας Μπάρακ. Παρεμπιπτόντως, ο τελευταίος, ο οποίος πέρασε ακόμη και κάποιο διάστημα υπό κράτηση το 2021 λόγω των δεσμών του με τον Τραμπ και ορισμένων αμφιλεγόμενων πράξεων, έγινε κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια όλων η πιο σημαντική προσωπικότητα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, εκτοπίζοντας όλους τους άλλους συμβούλους και βοηθούς του προέδρου.
Αυτή η ανατροπή των γεγονότων δείχνει ότι όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και η Τουρκία έχουν φυσικά όρια στις δυνατότητες και τη σημασία τους, όταν επεκτείνονται υπερβολικά. Αν για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της στη Συρία διαθέτει ακόμη επαρκείς πόρους, αν και δεν είναι γνωστό για πόσο καιρό, σε άλλα μέρη η Άγκυρα μπορεί επίσης να διαπιστώσει ότι δεν θα πάνε όλα σύμφωνα με τα σχέδιά της. Ιδιαίτερα εκεί όπου θα έρθει σε αντιπαράθεση με πιο ισχυρούς από το Ισραήλ περιφερειακούς και παγκόσμιους παράγοντες.
Πηγή: fondsk.ru