Ελληνοτουρκικά: Γιατί ανεβαίνει ξανά η ένταση στο Αιγαίο

Τα ελληνοτουρκικά μπαίνουν ξανά σε πιο νευρική φάση. Δεν βρισκόμαστε σε ανοικτή κρίση, όμως το τελευταίο 24ωρο δείχνει ότι η Άγκυρα επαναφέρει συστηματικά την παλιά αναθεωρητική ατζέντα της: Αποστρατιωτικοποίηση νησιών, «Γαλάζια Πατρίδα», αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και πίεση σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Γράφει ο Αναστάσιος Βλαχάκης

Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ επανέφερε το ζήτημα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, μιλώντας για αποστρατιωτικοποίηση και για τουρκικά «δικαιώματα» και «συμφέροντα ασφαλείας». Η Αθήνα απάντησε απορρίπτοντας τις τουρκικές θέσεις ως αναθεωρητικές, τονίζοντας ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις παραμένουν σε υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τη «Γαλάζια Πατρίδα»

Η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στις δηλώσεις. Βρίσκεται στο ότι η Τουρκία προσπαθεί να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε πιο σταθερή κρατική γραμμή. Σύμφωνα με την Καθημερινή, η Άγκυρα ετοιμάζεται να νομοθετήσει θαλάσσιες διεκδικήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, με βάση χάρτες που δεν γίνονται αποδεκτοί από την Αθήνα. Αυτό είναι κρίσιμο. Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε ρητορική κατανάλωση. Προσπαθεί να οικοδομήσει νομικό, διπλωματικό και επικοινωνιακό πλαίσιο ώστε να εμφανίσει τις αξιώσεις της ως «κανονικότητα». Εκεί βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος: Όχι μόνο στο θερμό επεισόδιο, αλλά στη σταδιακή φθορά της ελληνικής κυριαρχίας μέσω συνεχούς αμφισβήτησης.

Το Αιγαίο ως κεντρικό μέτωπο

Το Αιγαίο παραμένει ο πυρήνας της αντιπαράθεσης. Η Άγκυρα επαναφέρει τα ελληνικά νησιά στο τραπέζι, επιχειρώντας να συνδέσει την κυριαρχία τους με το καθεστώς άμυνάς τους. Η ελληνική θέση είναι ξεκάθαρη: Η κυριαρχία των νησιών δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Η Τουρκία γνωρίζει ότι δεν μπορεί εύκολα να επιβάλει τις θέσεις της στρατιωτικά χωρίς τεράστιο κόστος. Γι’ αυτό κινείται με πίεση χαμηλής και μεσαίας έντασης: Δηλώσεις, χάρτες, στρατιωτικές ασκήσεις, δημοσιεύματα, διπλωματικές επιστολές και προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων στην κοινή γνώμη.

Γιατί τώρα…

Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Η Τουρκία αντιμετωπίζει εσωτερικές πολιτικές πιέσεις, οικονομική φθορά και ανάγκη συσπείρωσης. Τα ελληνοτουρκικά συχνά λειτουργούν για την Άγκυρα ως εργαλείο εσωτερικής κατανάλωσης, αλλά και ως μήνυμα προς τη Δύση ότι η Τουρκία θέλει ρόλο ρυθμιστή σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο, Κύπρο και ευρωπαϊκή ασφάλεια. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ και προσπαθεί να κατοχυρώσει θαλάσσιες πολιτικές, περιβαλλοντικές ζώνες και διεθνείς συμμαχίες. Αυτό ενοχλεί την Άγκυρα, διότι περιορίζει τον χώρο μέσα στον οποίο επιχειρεί να προβάλει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η εκτίμηση για το επόμενο διάστημα

Δεν φαίνεται άμεση πορεία προς πολεμική σύγκρουση. Φαίνεται όμως επιστροφή σε περίοδο έντονης πίεσης. Το πιθανότερο σενάριο είναι συνέχιση της τουρκικής ρητορικής, προσπάθεια διεθνοποίησης των αξιώσεων της Άγκυρας και κινήσεις στο πεδίο που θα δοκιμάζουν τα ελληνικά αντανακλαστικά.

Η Ελλάδα χρειάζεται ψυχραιμία, ενότητα και σταθερή αποτροπή. Όχι φωνασκίες, αλλά σαφές μήνυμα: Το Αιγαίο δεν είναι γκρίζα ζώνη. Είναι χώρος ελληνικής ιστορίας, κυριαρχίας και ευθύνης.

Τα ελληνοτουρκικά δεν κρίνονται μόνο από το αν θα γίνει κρίση αύριο. Κρίνονται από το αν η Ελλάδα θα επιτρέψει να συνηθίσει ο κόσμος την αμφισβήτηση του Αιγαίου. Εκεί βρίσκεται η μεγάλη μάχη.